Εσωστρέφεια και Εξωστρέφεια στην Ηγεσία και στη Συνέντευξη Επιλογής Προσωπικού

Του Λιώτα Ναούμ 

Ποιος είναι εσωστρεφής και ποιος εξωστρεφής; H εξωστρέφεια συσχετίζεται πολύ συχνά με την κοινωνική διάσταση της προσωπικότητας. Ο εξωστρεφής αναζητά και επιλέγει να βρίσκεται (ίσως και συνεχώς) με ανθρώπους ενώ ο εσωστρεφής αποφεύγει τις κοινωνικές συγκεντρώσεις και προτιμά συχνά να είναι μόνος/μόνη προκειμένου να σκεφτεί και να συλλογιστεί ενώ επιδεικνύει πιο μαζεμένη και απομονωμένη συμπεριφορά σε κοινωνικές συνευρέσεις.

Σκεφτείτε για λίγο τη ζωή σας και δείτε τη δουλειά σας ή την τάξη σας. Σκεφτείτε εκείνους τους ανθρώπους που επιβραβεύονται και παίρνουν τα εύσημα. Σε ένα συνηθισμένο περιβάλλον, θα συνειδητοποιήσετε ότι οι εξωστρεφείς είναι εκείνοι που λαμβάνουν την επιβράβευση. Η αλήθεια είναι ότι εκείνους και εκείνες τις οποίες βγαίνουν συχνά προς τα έξω (και κάνουν "θόρυβο")  επιλέγουμε συχνά για θέσεις ηγεσίας.

Συνήθως εκείνους και εκείνες που σκέφτονται πριν μιλήσουν, αυτούς που τυπικά επιλέγουν τη δουλειά σε μικρές ομάδες αντί για το μεγάλο κοινό, εκείνους και εκείνες που δε βγαίνουν προς τα έξω συνήθως δε τους δίνούμε ιδιαίτερη σημασία και δε τους εκτιμάμε όσο θα έπρεπε...

Αν είναι αυτή και η δική σας αντίληψη του πως έχουν τα πράγματα, δεν είστε ο μόνος ή η μόνη. Υπάρχουν έρευνες που υποδεικνύουν ότι ιδιαίτερα οι δυτικές κοινωνίες και περισσότερο από όλες η αμερικάνικη προτιμά και δίνει προβάδισμα στην εξωστρέφεια – κάτι που δημιουργεί μια προκατάληψη στην κουλτούρα μας.

Ποια είναι τα προβλήματα αν όντως υπάρχει αυτή η προκατάληψη; Καταρχάς, οι εξωστρεφείς μπορεί να επιβληθούν απλώς και μόνο με τη δύναμη της προσωπικότητάς τους όταν είναι σε θέσεις εξουσίας. Όποιος έχει δουλέψει με έναν εξωστρεφή προϊστάμενο ή μια εξωστρεφή προϊσταμένη με ισχυρή θέληση ξέρει πόσο δύσκολο είναι να του/της φέρει κανείς αντίρρηση ή να τον/την αντιμετωπίσει. Επίσης, δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι εκείνοι που προκάλεσαν τη διεθνή οικονομική κρίση ήταν οι εξωστρεφείς επενδυτές της Wall Street, οι οποίοι με λίγη σκέψη και παίρνοντας ένα απερίσκεπτο ρίσκο προχώρησαν σε πολύ επικίνδυνες επενδύσεις φέρνοντας τη παγκόσμια οικονομία σε δύσκολη θέση.

Το άλλο πρόβλημα είναι ότι συνήθως οι εσωστρεφείς είναι αυτοί που έχουν καλύτερες ιδέες. Ο Jim Collins έκανε μια έρευνα που δημοσιεύεται στο βιβλίο του Good to Great σε έντεκα εταιρείες οι οποίες ήταν συνεχώς στην κορυφή των ανταγωνιστικών τους εταιριών και παρέμεναν εκεί για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό που πρόσεξε είναι ότι καμιά από αυτές τις εταιρείες δεν είχε στην ηγεσία της αυτό το στερεοτυπικό εξωστρεφές «αφεντικό» (top-dog). Κάθε μία από αυτές τις εταιρείες είχε ένα άτομο στην ηγεσία της που οι εργαζόμενοι το περιέγραφαν ως: ενθαρρυντικό, σκεφτικό, στοχαστικό και εσωστρεφές. Και οι έντεκα εταιρείες στην κορυφή είχαν στην ηγεσία τους άτομα εμφανώς εσωστρεφή!

Σύμφωνα με όλα τα προηγούμενα και τα όσα αναφέρονται στις πιο σύγχρονες μελέτες, οι εξωστρεφείς θα πρέπει να μάθουν σε θέσεις ηγεσίας να χαλαρώνουν και ιδιαίτερα στο πως χειρίζονται το πάθος και την πειθώ τους για να καμουφλάρουν τις αμφιβολίες τους. Πολύ συχνά μπορεί να μην καταλαβαίνουν ότι δεν είναι τόσο σίγουροι για τον εαυτό τους όσο πιστεύουν ότι είναι. Θα πρέπει να μάθουν να ακούν και άλλες ιδέες και φωνές.

Από την άλλη, αν έχετε εσωστρεφή άτομα ως υφισταμένους θα είναι χρήσιμο να τα αναζητήσετε και να μάθετε από αυτά. Επειδή δεν είναι τα πρώτα που θα σας ζητήσουν να τα επιλέξετε για μια εργασία – ίσως λόγω συστολής ή κρατήματος, δε σημαίνει ότι δεν έχουν να προσφέρουν ιδιαίτερα πολλά και εξαιρετικές ενοράσεις και ιδέες σε μια ομάδα.

Οι εσωστρεφείς από την άλλη θα πρέπει να μάθουν να μιλάνε με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και θάρρος. Η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση είναι περιοχές που χρειάζονται ενίσχυση αλλά δεν πρέπει να απογοητεύεστε αν ανήκετε σε αυτή την κατηγορία! Μόνο και μόνο επειδή ζείτε σε έναν κόσμο που συνεχώς μιλάει, δε σημαίνει ότι η δική σας άποψη ή ιδέα δεν έχει το χώρο της και τη θέσης – απλώς χρειάζεται να βρείτε τον τρόπο που σας ταιριάζει ενώ ταυτόχρονα να παραμείνετε αληθινοί σε αυτό που είστε.

Μια τελευταία παρατήρηση. Επειδή στο προηγούμενο post μιλήσαμε για τη συνέντευξη επιλογής προσωπικού και το πως κανείς μπορεί να κάνει μια καλή πρώτη εντύπωση, θα πρέπει οι εσωστρεφείς να έχουν το νου τους καθώς οι πρώτες εντυπώσεις είναι καταλυτικές, ιδιαίτερα αν το άτομο που κάνει την πρόσληψη ανήκει στον εξωστρεφή τύπο ανθρώπου. Οι εσωστρεφείς δεν είναι τόσο καλοί στις πρώτες εντυπώσεις καθώς χρειάζονται λίγο χρόνο να αισθανθούν άνετα και να εμπιστευτούν ένα άγνωστο άτομο... Για το λόγο αυτό θα πρέπει να επενδύσουν περισσότερο χρόνο σε προετοιμασία από τα εξωστρεφή άτομα. Θα πρέπει να έχουν έτοιμες κάποιες απαντήσεις ενώ θα πρέπει να σκεφτούν και τις ερωτήσεις που θέλουν να κάνουν στο τέλος.

Bollen, D. (2014) Do we Idolize Extroverts and Undervalue Extroverts?, LinkedIn blog post

Deutsch, B. (2014) Introverts are set-up for failure in Job Interviews, LinkedIn blog post

Fishman, I., Ng, R. and Bellugi, U. (2010). Do Extraverts Process Social Stimuli Differently from Introverts?, Cognitive Neuroscience, Psychology Press.

Williams, B. (2012), Why it’s time for Quiet Introverted Leaders, Psychology Today

Συνέντευξη επιλογής προσωπικού - Πως να κάνω μια καλή εντύπωση;

Του Λιώτα Ναούμ
Όπως πρωτοεμφανίστηκε στο face2face.gr

Μια πολύ συχνή ανησυχία που εμφανίζεται κυρίως σε νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας σχετίζεται με τη συνέντευξη επιλογής προσωπικού. Ένα πλήθος ερωτημάτων εμφανίζεται από την πρώτη στιγμή που κάποιος μας καλεί για να μας κλείσει ένα ραντεβού για μια τέτοια συνέντευξη. Τι να φορέσω; Πως να πάω; Τι να πω; Τι να μην πω; Μπορώ να προετοιμαστώ κάπως;

Ας πάρουμε αυτά τα ερωτήματα και μάλιστα με ανάποδη σειρά.

Πως μπορώ να προετοιμαστώ; Ξεκινώντας από αυτό, θα απαντηθούν και τα υπόλοιπα ερωτήματα σας.

Καταρχάς θα πρέπει να ξέρω πολύ καλά τα βασικά στοιχεία της θέσης για την οποία έχω υποβάλει τα χαρτιά μου ή το βιογραφικό μου. Θα πρέπει επίσης να θυμάμαι πολύ καλά τι έχω γράψει στη συνοδευτική επιστολή που συνοδεύει το βιογραφικό που έχω στείλει. Ιδανικά, θα έχω διαμορφώσει και το βιογραφικό μου για τη θέση (έχοντας τονίσει τα πιο σχετικά στοιχεία που σχετίζονται με τη θέση για την οποία ενδιαφέρομαι).

Ως επιπλέον κίνηση θα πρέπει να αναζητήσω στοιχεία για την εταιρεία στην οποία θα πάω. Είναι καλό να βρω κάποιες πληροφορίες στο διαδίκτυο αλλά θα μπορούσα να αναζητήσω και πληροφορίες για το συγκεκριμένο άτομο το οποίο θα μου πάρει τη συνέντευξη. Το να ρωτήσω και τους γνωστούς μου σχετικά με την επιχείρηση μπορεί να μου δώσει μια μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να κατευνάσει το οποιοδήποτε άγχος το οποίο μπορεί να έχω.

Στη συνέχεια θα πρέπει να σκεφτώ πως θέλω να παρουσιαστώ – πάντα στα πλαίσια της αυθεντικότητας χωρίς να παρουσιάσω κάτι το οποίο δεν ισχύει. Κάτι τέτοιο μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Ωστόσο μπορεί να αποφασίσω ότι δεν έχει νόημα να παρουσιάσω π.χ. το ενδιαφέρον μου για τις τέχνες. Αντιθέτως, σε μια θέση που θέλει δημιουργικότητα (π.χ. μια θέση σε τμήμα μάρκετινγκ) μπορεί να αποφασίσω ότι όχι μόνο θα το παρουσιάσω αλλά θα πρέπει και να το τονίσω.
Η προετοιμασία που θα κάνω μπορεί να περιλαμβάνει και μερικές εικονικές συνεντεύξεις. Αυτό θα βοηθήσει πολύ στο να ηρεμήσω, ενώ θα με βοηθήσει να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου στην πραγματική συνέντευξη. Μερικές ερωτήσεις που θα με βοηθήσουν να έχω μια ξεκάθαρη εικόνα και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Μερικές πιθανές ερωτήσεις για τις οποίες το να έχω μια έτοιμη απάντηση είναι βοηθητικό είναι οι ακόλουθες:

1. Γιατί υποβάλλατε τα χαρτιά σας για τη συγκεκριμένη θέση;
2. Τι πιστεύετε ότι μπορείτε να προσφέρετε στην εταιρεία μας;
3. Τι μπορεί να προσφέρει η εταιρεία μας σε εσάς;
4. Τι προσδοκάτε από μια εργασία;
5. Ποιο είναι ένα αδύναμο στοιχείο της προσωπικότητάς σας το οποίο θα θέλατε να βελτιώσετε;
6. Ποια είναι τα δυνατά σημεία της προσωπικότητάς σας;
7. Πως φαντάζεστε τον εαυτό σας σε 5 (ή 10) χρόνια;
8. Τι ερωτήσεις θα θέλατε να μας κάνετε;

Όταν έρθει η μέρα της συνέντευξης, ιδανικά θα πρέπει να αισθάνεστε ότι έχετε προετοιμαστεί αρκετά και ξέρετε κάποια πράγματα:
-        Για την επιχείρηση
-        Για το άτομο ή τα άτομα που θα σας πάρουν τη συνέντευξη
-        Για το μέρος της συνέντευξης
-        Για τα χαρτιά που θα πρέπει να έχετε μαζί σας.

Εδώ έρχεται και η στιγμή να αναρωτηθείτε τι θα φορέσετε. Ίσως θα πρέπει να το έχετε σκεφτεί λίγο νωρίτερα αν δεν έχετε φροντίσει να έχετε κάποια ρούχα τα οποία είναι περισσότερο smart σε εμφάνιση στην γκαρνταρόμπα σας. Η αγγλική λέξη που χρησιμοποιήσαμε (smart) σηματοδοτεί ένα στυλ το οποίο δεν είναι υπερβολικά επίσημο αλλά ούτε και καθημερινό. Συνήθως επιδιώκουμε ένα ενδιάμεσο στυλ – με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ξέρω ότι υπάρχει dress code στην επιχείρηση ή γνωρίζω ότι η συγκεκριμένη επιχείρηση είναι αρκετά τυπική ή αρκετά πιο ελεύθερη. Η θέση για την οποία αιτούμαι τη θέση έχει ρόλο και εδώ, καθώς αλλιώς θα ντυθώ για μια διευθυντική θέση και αλλιώς για μια θέση βοηθού αλληλογραφίας.

Κάποια σημεία που είναι καλό να ξέρετε είναι ότι το κόκκινο και το κίτρινο χρώμα είναι πολύ έντονα και συνήθως προβάλλουν μια εικόνα αυτοπεποίθησης. Θα πρέπει να γνωρίζετε εκ των προτέρων αν αυτό είναι ένα σημείο της προσωπικότητάς σας το οποίο θα θέλατε να προβάλλετε ή όχι.

Σαν τελευταίο σημείο που θα ήθελα να σας υπενθυμίσω είναι να γνωρίζετε ότι όσο επιθυμείτε εσείς μια θέση εργασίας, άλλο τόσο επιθυμεί η εταιρεία ένα αξιόλογο άτομο με δυνατότητες και υπευθυνότητα που θα προσφέρει στον οργανισμό. Αυτό σημαίνει ότι η ιδανική εξέλιξη είναι win-win και για τα δύο συμβαλλόμενα μέρη – για αυτό πρέπει να είστε σίγουρος ότι θέλετε τη θέση και κάτω από ποιες προϋποθέσεις θα τη δεχτείτε. Να θυμάστε ότι δεν πηγαίνετε σε οποιαδήποτε θέση αλλά θέλετε μια θέση αξιόλογη που θα σας εκτιμάνε για τις δυνατότητες και για αυτό που προσφέρετε. Είναι καλό λοιπόν να θυμάστε ότι έχετε και εσείς το δικαίωμα να αρνηθείτε μια προσφορά που δεν είναι αρκετά δελεαστική προκειμένου να μη προδώσετε τη δική σας αξία και αυτό που πιστεύεται για τον εαυτό σας. Κάποιες φορές, μπορεί να χρειαστεί να περιμένω λίγο περισσότερο προκειμένου να βρω την κατάλληλη θέση για εμένα (σίγουρα χωρίς να ξεχνάω το γενικότερο περιβάλλον της αγοράς και τους μισθούς που παίζουν στην αγορά έχοντας ένα στοιχείο ρεαλισμού).

Προσοχή στο τι μαθαίνετε για το πως γίνονται οι business

 "Θα ήθελα να ηγηθείτε ενός σεμιναρίου για τη δύναμη της εστίασης"

Με αφορμή την παρακολούθηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος μπήκα ξανά στη διαδικασία να αναρωτηθώ για τις γνώσεις που προσφέρονται σε εκπαιδευτικά σεμινάρια του τύπου:

• Πως να επιτύχετε σε 10 απλά βήματα
• Το μυστικό (της επιτυχίας)
• Η τέλεια οργάνωση της επιχείρησης
• Image making κλπ. κλπ.

Είναι εντυπωσιακό πως άτομα που διδάσκουν τα συγκεκριμένα αντικείμενα ουσιαστικά βασίζονται σε κάποιες γενικές γνώσεις ενός αντικειμένου τόσο σοβαρού όσο η ψυχολογία και η πρακτική που προωθούν είναι του τύπου "Αν κάνεις το Χ, το αποτέλεσμα θα είναι το Ψ - αν κάνεις το Ω τότε είσαι άχρηστος". 

Όλα αυτά είναι πολύ βολικά για την ημιμάθεια και ανθρώπους που βασίζονται στην "ψυχολογία της κουζίνας" καθώς και μια παρωχημένη άποψη για το πως λειτουργούν τα "πράγματα" (βλέπε θεωρία Χ στις επιχειρήσεις). Ουσιαστικά, κάθε κίνηση έχει μια 1:1 αναλογία με ένα χαρακτηριστικό τελείως ξεκομμένο από το πλαίσιο στο οποίο παρουσιάζεται. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο καθώς άνθρωποι που παίρνουν αυτές τις ερμηνευτικές γνώσεις μπορεί να αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους, ωστόσο ταυτόχρονα μπορούν να ονειροβατούν οικτρά για το που βρίσκονται. Ουσιαστικά, για να μιλήσω μια ψυχολογική γλώσσα, καλλιεργούνται τα ναρκισσιστικά στοιχεία της προσωπικότητας τα οποία ως γνωστόν ανήκουν σε συμπεριφορά έως και παθολογική (και μας έχουν οδηγήσει σε συλλογικές συμπεριφορές που δρουν ενάντια στο σύνολο).

Κάθε άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του θεωρώ ότι θα πρέπει να έχει σκεφτεί τα παρακάτω:

• Τηρώ αυτά που λέω και αυτά που διδάσκω ή όχι;
• Κατανοώ τις αξίες που υπηρετώ με τις συμπεριφορές μου ή όχι;
• Τι συμπεριφορά καλλιεργώ στους εκπαιδευόμενούς μου (για τους οποίους αποτελώ πρότυπο) με τη δική μου ως ηγέτης μιας εκπαιδευτικής ομάδας;

Δυστυχώς είναι πολλές οι παρεξηγήσεις σε αυτό το θέμα μέσα από σεμινάρια που διδάσκονται σήμερα, οπότε ο στόχος αυτού του άρθρου ήταν ένας: να είστε προσεκτικοί στις γνώσεις που παίρνετε και να τσεκάρετε πάντα αν λειτουργούν για εσάς (και αν σας κάθονται καλά ή όχι). Ο εκπαιδευτής, coach ή επαγγελματίας που εργάζεται με ανθρώπους θα πρέπει πρώτα ο ίδιος να είναι παράδειγμα με τη συμπεριφορά του για το κοινό του και να μην καλλιεργεί μια ψευδή εικόνα που ο ίδιος καταρρίπτει μέσα στη διαδικασία της επιμόρφωσης/κατάρτισης.

Προσοχή και επιλεκτικότητα λοιπόν! Να θυμάστε ότι τα φαινόμενα και οι τίτλοι απατούν και να τσεκάρετε την αίσθησή σας.