Ο Δρόμος του Δημιουργού - Βιωματικό Σεμινάριο για την Ανάπτυξη της Δημιουργικότητας

Είμαστε όλοι καλλιτέχνες... Ανεξάρτητα αν αυτοπαρουσιάζεστε ως καλλιτέχνες υπηρετώντας μια συγκεκριμένη τέχνη ή απλώς κάποιος που επιθυμεί μια καλύτερη ζωή... Όπως είπε και ο Πάμπλο Πικάσσο, «κάθε παιδί είναι καλλιτέχνης – το θέμα είναι πως να παραμείνει καλλιτέχνης καθώς μεγαλώνει». Η έμφυτη φαντασία και η δημιουργικότητα που κουβαλάει ο καθένας από εμάς μέσα του είναι πολύτιμες δεξιότητες που μπορούν να μας χρησιμεύσουν από το να φτιάξουμε ένα όμορφο αντικείμενο μέχρι το να δημιουργήσουμε τη ζωή που ονειρευόμαστε και θα θέλαμε. Εξάλλου όπως είπε ο Λακάν, «η πραγματικότητα είναι για εκείνους που δεν μπορούν να αντέξουν τα όνειρά τους».

Πως μπορούμε λοιπόν να αναπτύξουμε τη φαντασία και τη δημιουργικότητά μας με σκοπό να υπερβούμε δυσκολίες και αδιέξοδα στη ζωή μας αλλά και ταυτόχρονα να μπορούμε να αυξήσουμε την παραγωγικότητά μας – είτε είμαστε καλλιτέχνες είτε όχι;

Σας προσκαλούμε στον θεματικό κύκλο 6 βιωματικών σεμιναρίων που θα γίνει στον Πολυχώρο Πείραμα με τον τίτλο «Ο Δρόμος του Δημιουργού» με σκοπό το να χάσουμε για λίγο (προκειμένου να βρούμε) τον εαυτό μας μέσα στις τέχνες και στις ασκήσεις που θα κάνουμε αυξάνοντας τη φαντασία και τη δημιουργικότητά μας. Ο κύκλος θα ξεκινήσει με ένα εξτρά δωρεάν εισαγωγικό σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στις 30 Απριλίου 2014.

6 δυομισάωρα μαθήματα | 70 ευρώ

Εισαγωγικό δωρεάν σεμινάριο Τετάρτη 30/4, 6μ.μ.

Εισηγητής: Ναούμ Λιώτας (Οργανωσιακός Σύμβουλος, Επιμορφωτής, Coach, Εκπαιδευόμενος του Φορέα Ψυχολογία-Τέχνη)

Δούρειος Ίππος – Το Προσωπείο της Προδοσίας

 

Δούρειος ίππος, ένα δώρο παραπλάνησης εκ των έσω. Ένα δώρο που φέρει στο εσωτερικό του την προδοσία, προκαλώντας την απογοήτευση ή και τον πόνο όσων πιστέψουν σε αυτό.

Σας καλούμε να έρθετε στο βιωματικό σεμινάριο δραματοθεραπείας και προσωπικής ανάπτυξης που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 15 Μαρτίου (ώρες: 17:30-21:30) και την Κυριακή 16 Μαρτίου (ώρες: 11:00-15:00) 2014, με διάρκεια 8 ώρες. Στόχος του σεμιναρίου είναι οι συμμετέχοντες να αναβιώσουν, να ανακαλύψουν και να επεξεργαστούν συναισθήματα και υλικό τα οποία σχετίζονται με την προδοσία, γεγονότα από τη ζωή τους στα οποία εξαπατήθηκαν και πληγώθηκαν και να αυξήσουν την επίγνωσή τους στο σήμερα και στην καθημερινή τους ζωή.

 Θα δουλέψουμε στα τρία επίπεδα στα οποία συναντάμε την προδοσία. Συγκεκριμένα:

• Το επίπεδο του θύματος: «Οι άλλοι φταίνε, με πρόδωσαν» 
• Το επίπεδο του θύτη: Πως μπορεί να προδίδουμε την εμπιστοσύνη των άλλων (άθελα μας ή όχι); 
• Το εσωτερικό επίπεδο: Η προδοσία του εαυτού – «Δεν χρησιμοποιώ τις αρετές που μου έχουν «δοθεί», σαμποτάρω εγώ ο ίδιος τον εαυτό μου.» 

 Το σεμινάριο απευθύνεται σε ενήλικες χωρίς απαραίτητη προηγούμενη εμπειρία σε ομάδες/σεμινάρια. Στην ομάδα θα χρησιμοποιηθούν εργαλεία και τεχνικές που προέρχονται από τις τέχνες, τη δραματοθεραπεία, τον χορό και την πρακτική Gestalt. Παρακαλούμε να έρθετε με άνετα ρούχα καθώς θα δουλέψουμε και με σωματική κίνηση. Λόγω περιορισμένων θέσεων θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Κόστος συμμετοχής: 50 ευρώ

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να απευθυνθείτε:

Αφροδίτη Φουτρή Δραματοθεραπεύτρια, Κοινωνιολόγος τηλ. 697 38 26 821, e-mail: afroditifoutri@dramatherapist.gr

Ναούμ Λιώτας Οργανωσιακός Σύμβουλος, Coach, ΜΒΑ τηλ. 697 30 29 935, e-mail: info@arts-in-hrm.gr

Χώρος Πραγματοποίησης:  Arts in HRM (Λιώτας Ναούμ)  Αναξιμένους 47  6ος Όροφος  Κάτω Τούμπα  Θεσσαλονίκη

Ημερομηνία και Ώρα:  Σάββατο 15 Μαρτίου 2014  17.30—21.30  Κυριακή 16 Μαρτίου 2014  11.00-15.00

Εισαγωγή στο νόημα των τεχνών στην οργανωσιακή ζωή

Ζούμε σε μια κατάσταση πολυπλοκότητας και αντιφατικότητας και έχουμε φτιάξει τους οργανισμούς κατά τον ίδιο τρόπο. Όπως αναφέρει η Gabrielle Roth στο βιβλίο της Maps to Ecstasy, είναι η λειτουργία του «Εγώ» που μας έχει επιβάλει να ζούμε σε κατάσταση «διάσχισης» - να σκεφτόμαστε ένα πράγμα, να νιώθουμε κάτι άλλο και να πράττουμε ένα τρίτο. Για παράδειγμα μπορεί να σκεφτόμαστε «Ναι!», να νιώθουμε «Όχι… με τίποτα» και να λέμε «Θα σε πάρω τηλέφωνο να σου πω».

Ακόμα κι αν νομίζουμε ότι αυτή η συμπεριφορά παράγει τα καλύτερα αποτελέσματα καθώς δείχνει μια μάλλον στρεβλώς εννοούμενη «διπλωματικότητα», δε μπορεί να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα. Γιατί; Μα διότι ο ίδιος ο άνθρωπος ζει μέσα σε μια κατάσταση απόστασης από τον ίδιο του τον εαυτό και τις πραγματικές του απόψεις και επιθυμίες.

Πως είναι όμως αυτό συμβατό με μια οργανωσιακή ζωή που πολύ συχνά έχει απαιτήσεις πολύ διαφορετικές από ένα άτομο από ότι το ίδιο από τον εαυτό του;

Και εδώ έρχεται να προστεθεί ένα ακόμη στοιχείο αντιφατικότητας καθώς οι παράμετροι αρχίζουν να αυξάνουν και το σύστημα να γίνεται χαοτικό. Το status quo ενός οργανισμού μπορεί να φαίνεται ότι έχει μια απαίτηση από τους υπαλλήλους του, ενώ παράλληλα μπορεί να υπάρχουν σιωπηλές παραδοχές μεταξύ των εργαζομένων που να δείχνουν κάτι άλλο, ενώ τελικά οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση να δρουν κάπως διαφορετικά χωρίς να γίνεται αντιληπτό το πως και το γιατί. Και οι συνδυασμοί είναι άπειροι.

Ωστόσο, είναι δύσκολο να αμφισβητήσει κανείς ότι τελικά το μέγιστο όφελος των οργανισμών υφίσταται όταν τα μέλη από τα οποία αποτελείται δρουν στο μέγιστο δυναμικό τους. Παράλληλα είναι καλό οι οργανισμοί να δίνουν την ευκαιρία στα μέλη τους να ξεδιπλώσουν και να επεκτείνουν τις δυνατότητες και δεξιότητές τους συνδέοντας κατ’ ουσίαν τον οργανωσιακό βίο με τον ατομικό. Κατά αυτή την έννοια, ο οργανισμός οφελείται όταν τα μέλη του λειτουργούν από μια θέση αυτό-ενδυνάμωσης και σχετίζονται ενδυναμώνοντας το ένα μέλος το άλλο.

Πόσο όμως διασπαστικό και τελικά μη αποδοτικό (ακόμη και από την άποψη της φυσικής) είναι όταν μια δύναμη διασπάται αντί να είναι συγκεντρωμένη προς ένα αποτέλεσμα! Αντί δηλαδή να δρω βάσει της συνισταμένης των δυνάμεων, θέτω προς μια κατεύθυνση το συναίσθημα μου, προς μια διαφορετική τη σκέψη μου, ενώ η δράση μου κατευθύνεται προς μια τρίτη. Ποιο ρόλο όμως μπορούν να παίξουν οι τέχνες εδώ;

Οι τέχνες ως πείραμα και δοκιμή

Πολύ συχνά στην οργανωσιακή συμπεριφορά και κουλτούρα εμφανίζεται αυτό που έχουμε μάθει από αρχαιοτάτων χρόνων και ίσως βρίσκεται στην ρίζα του προβλήματος – να τιμωρούμε το λάθος και να επιβραβεύουμε το σωστό. Βέβαια, αυτό θα μπορούσε να είναι αποδοτικό μόνο στην περίπτωση που ο δρόμος για την γνώση δεν περνούσε από τη διαδικασία «δοκιμής και λάθους» (trial and error).

Αυτό που εννοείται εδώ είναι ότι προκειμένου κάποιος να καταφέρει να κατακτήσει το πιο αποτελεσματικό και αποδοτικό για τον ίδιο χρειάζεται να μπορέσει να πειραματιστεί με διάφορες καταστάσεις και να κάνει διάφορες δοκιμές. Στην πράξη!

Οι τέχνες μπορούν να παρέχουν τα κατάλληλα εργαλεία ώστε να μπορέσει κανείς να δοκιμάσει διάφορες συμπεριφορές ή καταστάσεις (π.χ. με τα διάσημα παιχνίδια ρόλων) χωρίς να απαιτείται να γίνει στην διαδικασία της εργασίας του διακινδυνεύοντας την αποτυχία αλλά ούτε και μένοντας κολλημένος σε μια μη αποδοτική αλλά αποδεκτή από τον οργανισμό συμπεριφορά. Κατά αυτή την έννοια οι τέχνες μπορεί να αποτελέσουν το έδαφος που μπορούν να ωθήσουν στην αλλαγή στάσεων, μοτίβων συμπεριφοράς και γενικότερο πειραματισμό.

Οι τέχνες ως μεταφορά στον τρόπο συνεργασίας

Ο τρόπος με την οποία τα μέλη μιας ομάδας συνεργάζονται μεταξύ τους μπορεί να αποτελέσει πολλές φορές εστιακό σημείο για την δημιουργία ενός εκπαιδευτικού προγράμματος μέσω των τεχνών. Οι ρόλοι που ο καθένας αναλαμβάνει στο ευρύτερο πλαίσιο μιας ομάδας ή στο πλαίσιο μιας υποομάδας, μπορούν να διερευνηθούν κατά τη διαδικασία δημιουργίας ενός κοινού έργου – όπως είναι η ιστιοπλοΐα ή η δημιουργία μιας ιστορίας από κοινού.

Ένα παράδειγμα που μπορεί πολύ καλά να αποδώσει πως η μεταφορά λειτούργησε σε ένα εκπαιδευτικό εταιρικό πρόγραμμα αποτελεί η παρακάτω δημοσίευση: "From floating to sailing": Η μεταφορά ως εκπαιδευτική διαμεσολάβηση σε στελέχη πολυεθνικής εταιρείας της Δήμητρας Σταύρου.

Οι τέχνες στην εξερεύνηση αυτού που βρίσκεται πέρα από τη λογική

Μπορεί να αισθανόμαστε άβολα όταν κάποιος μας υπενθυμίζει ότι μπορεί να υπάρχει κάτι πέρα από τη λογική και άρα πέρα από την ψευδαίσθηση του ελέγχου. Αρκεί όμως να ρίξουμε μια ματιά σε σύγχρονες μελέτες για να δούμε την αναγκαιότητα να το κάνουμε. Πολλές μελέτες αναφέρονται στο πως υψηλόβαθμα στελέχη βασίζονται στο ένστικτο (gut feeling) για να λάβουν τις αποφάσεις που αφορούν έναν οργανισμό – και θεωρούν ότι αυτές οι αποφάσεις ήταν οι σωστές!

Φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε τα συναισθήματα και τη συναισθηματική νοημοσύνη, που μόλις πρόσφατα άρχισε να μελετάται η επίδραση της στους οργανισμούς.

Ακόμη μπορούμε να δούμε τη «σιωπηλή γνώση» (tacit knowledge) όπως χαρακτηρίζεται, η οποία είναι η γνώση η οποία μπορεί να διαφοροποιεί ένα άτομο και είναι αδύνατον να μεταφερθεί καταγράφοντάς την ή βάζοντας την σε λόγια. Οι Nonaka & Takeuchi ήταν οι πρώτοι που αναφέρθηκαν σε άρθρο τους σε αυτήν το 1995. Προτείνουμε εδώ ότι ακριβώς αυτή η σιωπηλή γνώση μπορεί να γίνει περισσότερο σαφής (explicit) και άρα και να μπορεί να μεταφερθεί από άτομο σε άτομο μέσω των τεχνών και της πρόθεσης που έχουν τα άτομα να μάθουν.

H χρήση των τεχνών και η προσέγγιση του Arts in HRM

Για όλους τους παραπάνω λόγους το Arts in HRM έχει θέσει ως στόχο την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της επίγνωσης των ομάδων χρησιμοποιώντας εργαλεία που παρέχονται από τις τέχνες. Παραδείγματα ασκήσεων που μπορεί να περιλαμβάνονται είναι:

• Τα παιχνίδια ρόλων
• Ασκήσεις εμπιστοσύνης
• Θεατρικά παιχνίδια και ασκήσεις
• Δημιουργία κατασκευών σε ομάδες ή υποομάδες.

Τα σεμινάρια-βιωματικά εργαστήρια οργανώνονται με τους υπεύθυνους προσωπικού της εκάστοτε επιχείρησης σε συνεργασία με τους συμβούλους και καθορίζονται ανάλογα με το κοινό το οποίο θα συμμετέχει. Ενδεικτικά θέματα τα οποία μπορούν να τεθούν είναι:

• Δημιουργία Ομάδας
• Ομαδική Δημιουργικότητα
• Αντιμετώπιση Κρίσεων και Διαχείριση Συγκρούσεων
• Διαχείριση Αλλαγών
• Ηγεσία
• Αυτό-ενδυνάμωση, πρωτοβουλία και επιλογές

Τα θέματα αυτά προσαρμόζονται στο εκάστοτε πλαίσιο μετά από την απαραίτητη ενδοεπιχειρησιακή έρευνα των συμβούλων ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εκάστοτε επιχειρήσεις και μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΛΑΕΚ 0,45.

Οι τέχνες στην καλλιέργεια της δημιουργικότητας

Το εκπαιδευτικό σύστημα με τη σημερινή του μορφή καθιερώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Σύμφωνα με τον Sir Ken Robinson και το βίντεο που είναι διαθέσιμο στην παρούσα ανάρτηση, το εκπαιδευτικό σύστημα κλήθηκε να εξυπηρετήσει ένα βιομηχανικό περιβάλλον όπου όσοι είχαν ένα πτυχίο έβρισκαν αυτομάτως δουλειά. Αυτό σταμάτησε να υφίσταται πια μέσα σε ένα περιβάλλον ακαδημαϊκού πληθωρισμού όπου για να βρεις μια δουλειά που παλιά χρειαζόταν πτυχίο, τώρα απαιτείται μεταπτυχιακό, για μια δουλειά που παλιά απαιτούνταν μεταπτυχιακό τώρα απαιτείται διδακτορικό κ.ο.κ.
Ουσιαστικά, το σύστημα έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκόπτει την επαφή με το σώμα και να καλλιεργεί ένα άτομο μονομερώς. Στα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης δίνεται αρχικά έμφαση στο κομμάτι του σώματος από τη μέση και πάνω, και συνέχεια στο κεφάλι και συγεκριμένα μόνο σε ένα από τα δύο ημισφαίρια. Το ημισφαίριο που σχετίζεται π.χ. με την καλλιτεχνική δημιουργία, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία δυστυχώς μένει ανεκμετάλλευτο. Εύκολα καταλαβαίνουμε πόσο πολύτιμες είναι αυτές οι δεξιότητες πια στους οργανισμούς.
Αυτό το κενό έρχεται να ικανοποιήσουν οι τέχνες οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να φέρουν το άτομο σε επαφή με ανεκμετάλλευτες ιδιότητες του. Π.χ. η κιναισθητική αντίληψη, επιδρά με τέτοιον τρόπο που κάνει το άτομο πιο παρόν στην καθημερινή του εμπειρία. Η έννοια της «παρουσίας» πηγαίνει πέρα από το μυαλό το οποίο συνήθως είναι εστιασμένο στο πριν και το μετά αλλά δυστυχώς σπάνια στο «εδώ και το τώρα». Αντίθετα με την προηγούμενη θέση, το σώμα και το συναίσθημα είναι εξαιρετικά εργαλεία για να ερχόμαστε στο εδώ και το τώρα. Μόνο στο εδώ και το τώρα μπορούμε να είμαστε παρόντες και να ενισχύσουμε τη δύναμη της παρουσίας που μπορεί να επηρρεάσει και άλλους ανθρώπους με αδιόρατους τρόπους.


Δείτε το παρακάτω βίντεο για κάποιες πολύ σημαντικές ιδέες (που δίνονται με έναν διασκεδαστικό τρόπο από τον Sir Ken Robinson) που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα. Το βίντεο έχει ελληνικούς υπότιτλους.

Η τέχνη του θεάτρου στην επιστήμη του μάνατζμεντ

Μπορεί να αναρωτηθεί κανείς για το πως µπορούν οι δύο αυτοί τοµείς – το θέατρο και το µάνατζµεντ – να μπορούν να έρθουν κοντά, και το ένα να προσφέρει στο άλλο. Ίσως επίσης υπάρχει η αναρώτηση για το πώς το θέατρο µπορεί να προσφέρει τεχνικές για την διοίκηση των ανθρώπων και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναµικού. Ένα τέτοιο ερώτηµα ευσταθεί στην περίπτωση που κάποιος µείνει σε ένα πρώτο επίπεδο όπου οι δύο τοµείς φαίνονται να απέχουν αρκετά, ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Σε χώρες όμως που ευδοκιμεί η επιστήμη του µάνατζµεντ, όπως για παράδειγµα η Αµερική και το Ηνωµένο Βασίλειο, έχει αρχίσει να καλλιεργείται στη συλλογική συνείδηση µια τέτοια σύνδεση µε αποτέλεσµα η σχέση µεταξύ της δραµατικής τέχνης και του µάνατζµεντ να θεωρείται σε µεγάλο βαθµό «φυσιολογική» χωρίς να προξενεί ιδιαίτερα ερωτηµατικά. Υπάρχει ευρύτατη βιβλιογραφία που εξετάζει τη σύνδεση αυτή από διάφορες οπτικές γωνίες. Για παράδειγµα ο Jackson (1995) αναφέρει την επιµόρφωση του διοικητικού προσωπικού του BBC όπου µπόρεσε να δει από κοντά τις θεατρικές δεξιότητες που θα µπορούσαν να βρουν εφαρµογή στις επιχειρήσεις, όπως την παρουσίαση του εαυτού, την προβολή της αυτοπεποίθησης και της εµπιστοσύνης, την καθαρή ηγεσία και την οµαδική εργασία µε σκοπό.

Οι τεχνικές που βασίζονται στο θέατρο µπορούν να αποτελέσουν οχήµατα που θα οδηγήσουν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση κριθεί απαραίτητο. Το θέατρο έχει την ικανότητα να είναι ρευστό, αυθόρµητο, ευέλικτο µε αποτέλεσµα να αποτελεί το ιδανικό εργαλείο για την παρουσίαση πληροφοριών οι οποίες ψυχαγωγούν αλλά και παράλληλα, να απευθύνεται σε επίµαχα ζητήµατα του χώρου εργασίας µειώνοντας το ενδεχόµενο αντιδικιών, ακόµα και να µεταµορφώνει µε την κατάλληλη χρήση του οργανωσιακές κουλτούρες (George et al., 2000). 

Η ιδέα του θεάτρου έχει εισαχθεί στις οργανωσιακές µελέτες µε τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικούς τρόπους:
α) µε τη χρήση θεατρικών κειµένων για να ενηµερώσει και να παρουσιάσει προγράµµατα ηγεσίας,
β) µε την χρήση θεατρικών παιχνιδιών και δραστηριοτήτων τα οποία προέρχονται από θεατρικές διαδικασίες πρόβας για να διεγείρουν και να δώσουν ζωή στα προγράµµατα επιµόρφωσης µέσω του «δραµατισµού» (dramatism), µια αναλυτική προοπτική η οποία υιοθετεί µια οντολογική θέση και θεωρεί ότι η κοινωνική και οργανωσιακή ζωή είναι θέατρο
γ) µέσω της δραµατουργίας η οποία θεωρεί ότι η κοινωνική και η οργανωσιακή ζωή µπορεί να αντιµετωπιστεί µεταφορικά σα να επρόκειτο για θέατρο· και τέλος,
δ) µέσω µιας προσέγγισης που περιγράφεται µε διάφορους τρόπους όπως οργανωσιακό, επαναστατικό, επιχειρησιακό θέατρο ή θέατρο καταστάσεων (corporate, situation, radical or organizational theatre) το οποίο δεν αντιµετωπίζει το θέατρο ως πηγή γνώσεων, ως οντολογία ή ως µεταφορά αλλά ως τεχνολογία (Clark & Mangham, 2004).
 
Το ανθρώπινο ενδιαφέρον στο θέατρο βρίσκεται στην εκµάθηση του πως οι περιστάσεις και οι καταστάσεις θα εξελιχθούν καθώς οι χαρακτήρες αλληλεπιδρούν µεταξύ τους, χρησιµοποιώντας λογική και συναίσθηµα για να δοµήσουν και να αλλάξουν τις αξίες τις δικές τους και των άλλων. Στα πλαίσια αυτής της πρότασης αναπτύχθηκε και η θεωρία του δράµατος ως µια γενίκευση της θεωρίας παιγνίων (Howard, 1994) για να µπορέσει να κατανοηθεί το ξεδίπλωµα µιας κατάστασης µέσω των εσωτερικών πιέσεων που οι χαρακτήρες κουβαλούν και «τοποθετούν» ο ένας στον άλλο (Bryant, 2002).
 
Όπως λέει και ο Shakespeare, «όλος ο κόσµος είναι µια σκηνή και όλοι οι άνθρωποι απλώς ηθοποιοί». Ο καθένας «παίζει» την πραγµατική του ζωή και υποδύεται πολλούς και διαφορετικούς ρόλους, που σχετίζονται συνειδητά ή ασυνείδητα µε τον έλεγχο των εντυπώσεων που προσπαθούν να κερδίσουν οι άνθρωποι στις µεταξύ τους καθηµερινές συναντήσεις (encounters) (Goffman, 1961).
 
Κατά το χειρισµό αυτών των εντυπώσεων λοιπόν το άτοµο παρουσιάζει την εικόνα που – ανάλογα µε την περίσταση – προσπαθεί να επιβάλει στους άλλους ή που οι άλλοι επιθυµούν να δουν. Καθηµερινά, από τις πιο τυπικές ως τις πιο κρίσιµες και σοβαρές συναντήσεις, το άτοµο δίνει παραστάσεις και βρίσκεται κάτω από τα φώτα της ράµπας, δηλαδή κάτω από το βλέµµα και τον έλεγχο των άλλων. Ο φόβος της αποποµπής και του στιγµατισµού από τους άλλους αναγκάζει τα άτοµα να κινηθούν και να προσαρµοσθούν στα συλλογικά πλαίσια, βάσει των οποίων πρέπει να εναρµονίσουν τις ατοµικές τάσεις πραγµάτωσης και τις παρορµήσεις τους, δηλαδή την ατοµική και κοινωνική δοµή που διαµορφώθηκε µέσα από τα πρότυπα συµπεριφοράς κατά τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης στην οικογένεια και στην κοινωνία (Λέτσιος, 2001).  Υπό αυτό το πρίσµα µπορούµε να καταλάβουµε τη σηµασία που έχει η µελέτη του «θεάτρου» µέσα στο εργασιακό περιβάλλον.
 
Υπόσχομαι περισσότερα για αυτή την οπτική σε επόμενες αναρτήσεις! Επειδή το παρόν αποτελεί προϊόν πρωτότυπης εργασίας, σας παρακαλώ να κάνετε αναφορά στην παρακάτω πηγή: Λιώτας Ναούμ, Εφαρμογές της Δραματικής Τέχνης στο Μάνατζμεντ του Ανθρώπινου Δυναμικού, Διπλωματική Εργασία, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 2005.