Λανθασμένες αντιλήψεις

του Λιώτα Ναούμ

Σήμερα σκεφτόμουν το πόσες λάθος και μη αποδοτικές "τεχνικές" διδάσκουμε στο μάνατζμεντ (επειδή τις έχουμε μάθει χωρίς να τις δοκιμάσουμε), θεωρώντας ότι ο κόσμος λειτουργεί με ένα συγκεκριμένο τρόπο ενώ στην ουσία η αλήθεια μπορεί να είναι πολύ διαφορετική... Και θα σας αναλύσω τι εννοώ λίγο εκτενέστερα... Το μάνατζμεντ ως πεδίο γνώσης έρχεται να συγκεράσει πολύ διαφορετικά πεδία γνώσης - έχουμε τον τομέα της ανθρώπινης ψυχολογίας, των μαθηματικών και της λογιστικής, της πληροφορικής και πολλές άλλες επιστήμες και έρχεται να τα βάλει όλα αυτά στην πράξη προκειμένου να εφαρμόσει επιχειρηματικά μοντέλα για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και να διατηρήσουν μια βιωσιμότητα μέσα στο χρόνο.

Η αφορμή ήταν πάλι (όσοι παρακολουθούν το blog ίσως να θυμούνται προηγούμενο post) εκείνο το "διάσημο" σεμινάριο που παρακολούθησα. Ένα παράδειγμα λανθασμένης γνώσης είναι το ότι ο μόνος τρόπος να βγάλεις χρήματα στην Ελλάδα είναι να πάρεις επιχορήγηση από το ΕΣΠΑ και να κάνεις υπερτιμολογήσεις. Το μεγάλο σφάλμα σε αυτή τη σκέψη είναι το εξής: "Πως μπορεί μια επιχείρηση να είναι βιώσιμη όταν ο τρόπος σκέψης που την κινεί είναι τόσο καιροσκοπικός και κοντόφθαλμος;"

Αυτό που θα πάει μια επιχείρηση (και έναν άνθρωπο) μπροστά είναι να είναι ξεκάθαρος για τους λόγους που κάνει αυτά που κάνει και το που θέλει να φτάσει. Τα χρήματα από μόνα τους δε θα δώσουν ποτέ ικανοποίηση γιατί είναι απλώς ένα "μέσο".

Έτσι λοιπόν, μήπως κάποιες "τεχνικές" και τρόποι σκέψεις που μαθαίνουμε είναι επιεικώς... για τα σκουπίδια; 

Ως ένα δεύτερο παράδειγμα θα σας μιλήσω για την τεχνική του σάντουιτς όταν δίνουμε feedback. Αυτή η τεχνική υποστηρίζει ότι ο καλύτερος τρόπος για να δίνεις feedback όταν έχεις να πεις κάτι αρνητικό στον άλλο είναι να του το πεις ανάμεσα από δύο θετικά (για να το καταπιεί πιο εύκολα). Σκεφτείτε το λίγο... Σας τρώει ότι ο υφιστάμενος σας είναι αγενής προς τους πελάτες και έχοντας καταπιέσει όσο μπορείτε το θυμό σας λέτε για παράδειγμα:

"Αγαπητέ Χ, μου έχεις δώσει πολύ καλά δείγματα δουλειάς με το να έρχεσαι στην ώρα σου και να είσαι τυπικός με το ωράριό σου (+). Βέβαια, όταν υποδέχεσαι πελάτες είσαι αγενής, δεν τους λες καλημέρα και δεν τους χαιρετάς (-). Αλλά είμαι σίγουρος ότι μέσα από το φιλότιμο τρόπο που εργάζεσαι μπορείς να κάνεις σπουδαία βήματα και να ανελιχθείς (+)."

Θα μου πείτε, που είναι το λάθος σε όλο αυτό; Λες αυτό που θέλεις και το λες με ένα καλό τρόπο - σωστά;

Λάθος...

Ποιο είναι το λάθος; Το μήνυμα μετατρέπεται σε κάτι άλλο και ουσιαστικά δεν υπάρχει αλλαγή. Εμείς πιθανώς να έχουμε κατευνάσει το δικό μας άγχος (επειδή έχουμε να πούμε κάτι "αρνητικό") ωστόσο ο τρόπος που μεταφέρουμε το μήνυμα δεν είναι καθαρός. Ο καλύτερος τρόπος διαφέρει από άτομο σε άτομο, ωστόσο σίγουρα ενδείκνυται να εμμένουμε στο θετικό feedback και να το διαχωρίζουμε από το αρνητικό ώστε να μη συγχέεται. Ποιο απλά:

Σου λέω όλα αυτά που είναι θετικά και τα εννοώ όπως και όλα τα αρνητικά με φροντίδα γιατί ενδιαφέρομαι να καταλάβεις τι σκέφτομαι για εσένα όπως θέλω αυτή την καθαρότητα κι από σένα...

Αυτό είναι πιο δύσκολο από ότι ακούγεται - είναι άξιο απορίας όμως πως φτάσαμε να κάνουμε τόσο πολύπλοκη την επικοινωνία, έτσι δεν είναι;

Μία άλλη πολύ μεγάλη και λανθασμένη αντίληψη που κυκλοφορεί ευρέως είναι ότι όσο περισσότερες ώρες δουλειάς δουλέψει κάποιος τόσο μεγαλύτερη και η παραγωγικότητα του. Αυτή είναι μια πολύ μεγάλη λανθασμένη αντίληψη όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους και όχι με μηχανές. Σκεφτείτε π.χ. ότι οι προγραμματιστές αν αρχίζουν να δουλεύουν υπερωρίες μπορεί να εισάγουν λάθη στον κώδικα στον οποίο να χρειάζονται πολλές περισσότερες εργατοώρες για να διορθωθούν.

Περισσότερες ώρες δουλειάς δεν σημαίνει μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Μερικές φορές μπορεί να σημαίνει το ακριβώς αντίθετο!

Το θέμα λοιπόν είναι λανθασμένες αντιλήψεις για το μάνατζμεντ και τον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα. Σκέφτεστε άλλες λανθασμένες αντιλήψεις από το πως εφαρμόζεται η διοίκηση στις μέρες μας; Ποιες;

Το νόημα της επιτυχίας - Μπορώ;

Του Ναούμ Λιώτα
 
Πρόσφατα συζητούσα και σκεφτόμουν το νόημα της επιτυχίας - και τι εννοώ με αυτό αλήθεια... Πως εννοώ την "επιτυχία"; Τι είναι αυτό που με ορίζει ως "επιτυχημένο" (ή "αποτυχημένο";)

Αποφάσισα να κάνω μια μικρή λίστα και νομίζω ότι σε αυτό το σημείο θα βοηθούσε τον καθένα από εσάς να κάνετε το ίδιο. Κάντε μια παύση λοιπόν και αναρωτηθείτε - τι θα με έκανε "επιτυχημένο";

Μια πρόχειρη λίστα από εμένα καθώς σκέφτομαι λοιπόν:

• Να κάνω ως επάγγελμα αυτό που μου αρέσει περισσότερο (και για να γίνω περισσότερο συγκεκριμένος, να κάνω ομάδες ανθρώπων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, ατομικό και ομαδικό coaching και να μεταλαμπαδεύω κάποιες αλήθειες που έμαθα στην πράξη για τις σχέσεις, τα δυναμικά των ομάδων και την ανθρώπινη φύση)
• Να μπορώ να ταξιδεύω σε άλλες χώρες προκειμένου να κάνω κάποια trainings
• Να έχω χρόνο για να μπορώ να κοιτάω τον μέσα χρόνο - εννοώ να μπορώ να αντιλαμβάνομαι τι νοιώθω κάθε στιγμή και να αναγνωρίζω αν είμαι παρών ή αν η ζωή μου με προσπερνάει...
• Να μπορώ να συνδεθώ με τη δύναμή μου κάθε στιγμή και να καταλαβαίνω τι περνάει από το χέρι μου
• Να αφιερώνω χρόνο στις σχέσεις μου και να συζητιούνται οι διαφορές
• Να γράφω
• Να βγάζω χρήματα τα οποία θα μου επιτρέπουν να κάνω κάποια ταξίδια που τόσο μου αρέσουν
• Να έχω χρόνο για να χαλαρώνω παίζοντας πιάνο
• Να προσφέρω στους άλλους κάτι από μένα και να μοιράζομαι
• Να δημιουργώ καινούρια πράγματα.

Καθώς κοιτάω τη λίστα μου, αντιλαμβάνομαι ότι μερικές φορές δεν μπορώ να τα έχω όλα και θα πρέπει να κάνω επιλογές. Ωστόσο, ταυτόχρονα θα πρέπει να αναγνωρίσω ότι κάποια από αυτά συμβαίνουν ήδη και είμαι ευγνώμων και μόνο στην αφθονία που προέρχεται από αυτή την αναγνώριση! Τι λέει η δική σας λίστα; Είναι κάποια πράγματα που ήδη έχετε στη ζωή σας χωρίς να χρειάζεται να περιμένετε μια μελλοντική εκπλήρωση;

Και τώρα που το σκέφτομαι, το κακό με τους στόχους είναι αυτό ακριβώς - κάποιες φορές μας κάνουν να ζούμε στο μέλλον και στην μελλοντική εκπλήρωση. Όταν θα έχω πετύχει τον συγκεκριμένο στόχο μου, έχω την ψευδαίσθηση ότι θα είμαι ευτυχισμένος. Ωστόσο η παρούσα ευτυχία μου δεν εξαρτάται σε καμία περίπτωση από ένα αβέβαιο μέλλον αλλά από το τι συμβαίνει τώρα!

Και τι συμβαίνει τώρα; Μπορώ να είμαι παρών στη ζωή μου και στη διαδικασία της ζωής καθώς αυτή εξελίσσεται; Μπορώ;

Living Leadership (Ζωντανή Ηγεσία)

Το post αυτό βασίζεται κατά ένα μεγάλο μέρος στην εισαγωγή του βιβλίου "Living Leadership - A Practical Guide for Ordinary Heroes" των George Binney, Gerhard Wilke και Colin Williams.

Με μια αναζήτηση στη βιβλιογραφία της επιστήμης της Διοίκησης, μπορεί κανείς να βρει πολλά άρθρα που περιγράφουν θεωρίες για την ηγεσία. Αυτό που λείπει ωστόσο είναι μια κατανόηση του πως εμείς "οι θνητοί" μπορούμε να ηγηθούμε σε πραγματικούς οργανισμούς και σε πραγματικές ομάδες ανθρώπων. Σύμφωνα με την έρευνα που περικλείεται στο βιβλίο "Living Leadership", όταν είναι κανείς με ανθρώπους μέσα σε οργανισμούς βιώνει τον ενθουσιασμό και το άγχος, την ανάταση και τον τρόμο, την αυτοπεποίθηση και την αυτο-αμφισβήτηση του να είναι κανείς "ηγέτης" και του να είναι κανείς "ακόλουθος".

Στην επικρατούσα αντίληψη, η ηγεσία είναι μια ικανότητα που κάποιος γεννιέται με αυτή. Οι ηγέτες είναι οι άνθρωποι εκείνοι που έχουν την ικανότητα να βλέπουν μπροστά, να είναι θαραλλέοι και να εμπνέουν τους άλλους. Είναι εκείνοι που έχουν το χάρισμα - μια σχεδόν μαγική ιδιότητα να πείθουν και να εμπνέουν. Είναι αυτό που έχουν κάποιοι από το νηπιαγωγείο σχεδόν. Σύμφωνα με την  αντίληψη αυτή, είναι μια ιδιότητα με την οποία γεννιέται κανείς και είτε την έχει είτε όχι. Δεν μπορεί να την αναπτύξει. Ωστόσο, διαφωνούμε κάθετα με την άποψη αυτή!

Η ηγεσία δεν είναι μια ιδιότητα που έχουν οι ηγέτες ή οι ακόλουθοι. Είναι αυτό που συμβαίνει μεταξύ των ανθρώπων σε μια συγκεκριμένη κατάσταση και χρονική στιγμή. Είναι μια κοινωνική διαδικασία που συμβαίνει μεταξύ ατόμων και ομάδων.

Οι ηγέτες γίνονται αυτοί που "κουβαλάνε" συγκεκριμένα χαρακτηριστικά για ένα μεγάλο πλήθος ατόμων - αυτό που ψυχολογικά χαρακτηρίζεται ως προβολή. Οι άνθρωποι "προβάλλουν" ένα μεγάλο μέρος από τις αρετές και τα ελαττώματά τους στους ηγέτες τους έτσι ώστε μερικές φορές μετατρέπουν τους ηγέτες τους σε ήρωες, ενώ άλλες φορές σε αποδιοπομπαίους τράγους. Οι ηγέτες δεν μπορούν να αποφύγουν τα δυναμικά αυτά αλλά μπορούν να τα εκμεταλλευτούν ώστε να υπηρετήσουν τον οργανισμό τους (που είναι και τελικά το ζητούμενο). Σε περίπτωση που το κίνητρο είναι το προσωπικό κέρδος, η ασυνειδησία των ηγετών, τους κάνει βορά των δυναμικών που εμφανίζονται μεταξύ των ανθρώπων.

Τα βιβλία της ηγεσίας λοιπόν έχουν εστιαστεί πάρα πολύ στο άτομο και όχι στην ομάδα - πως λειτουργεί η ηγεσία για τους υπόλοιπους. Οι ηγέτες είναι μέρος του οργανισμού. Βρίσκονται στη μέση, επηρεάζοντας αλλά και επηρεαζόμενοι από τον οργανισμό και το οργανωσιακό πλαίσιο.

Κατά αυτή την έννοια, προκειμένου να υπάρξει μια θεωρία της ηγεσίας, είναι πολύ σημαντικό το ευρύτερο πλαίσιο. Το άτομο και το στυλ ηγεσίας που εφαρμόζει είναι σημαντικό, ωστόσο είναι πιο σημαντικό το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο οργανισμός υφίσταται και λειτουργεί. Δυστυχώς η σκέψη των ανθρώπων έχει επηρεαστεί τόσο από το να πιστεύει ότι "τα άτομα μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο" (και μάλιστα οι ηγέτες θα το κάνουν αυτό μαγικά με κάποιον τρόπο) που συχνά σοκάρονται να ανακαλύπτουν τα όρια μέσα στα οποία λειτουργούν οι ηγέτες.

Η επιτυχημένη ηγεσία δεν είναι κάτι που μπορεί να εμφιαλωθεί και να αναχθεί σε μια απλή φόρμουλα (τα 7 βήματα κ.ο.κ.), ακριβώς επειδή είναι ζωντανή. Συμβαίνει μεταξύ πραγματικών ανθρώπων και πολύ συχνά υπονοείται και αποτελεί μέρος της κατάστασης.

Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη έρευνα, τρία είναι τα αποτελεσματικότερα χαρακτηριστικά για τους ανθρώπους που ηγούνται:

1. Περνάνε στους άλλους το ότι είναι πραγματικοί άνθρωποι, με σάρκα και αίμα χωρίς να φοράνε κάποιου είδους μάσκα ή να παίζουν κάποιο περίεργο διεστραμμένο παιχνίδι.

2. Αντλούνε δύναμη από τη θνητότητα, την ανθρωπιά, την ευφυΐα, τα συναισθήματα και τη διαίσθησή τους.  Δεν μένουνε απλώς στο κεφάλι τους αντλώντας δύναμη μόνο από το λογικό τους κομμάτι. Κάνουν χρήση όλων των αισθήσεών τους και της ευφυΐας τους.

3. Θυμούνται τι έχουν μάθει από όλες τις εμπειρίες της ζωής τους και εκμεταλλεύονται τις εμπειρίες και γνώσεις αυτές στον εργασιακό τους κόσμο.

Κοινωνική Συστημική Αλλαγή

Αποφάσισα να γράψω για ένα θέμα για το οποίο δεν γράφω συνήθως. Με ενδιαφέρουν περισσότερο θέματα αλλαγών σε οργανισμούς, ωστόσο μια ευρύτερη κοινωνία όπως έχω ξαναπεί μπορεί να ειδωθεί ως ένα σύστημα το οποίο λειτουργεί με τους δικούς του κανόνες (φανερούς και κρυφούς) και τα δικά του τυφλά σημεία, μειονεκτήματα, πλεονεκτήματα, ισορροπίες κ.ο.κ.

Αφορμή για το άρθρο αυτό είναι η συνέντευξη του Πρωθυπουργού κου. Γεώργιου Παπανδρέου στο CNN στην διάσημη εκπομπή της Christiane Amanpour στο CNN. Τη μεταγραφή της συνέντευξης μπορεί να τη βρει κανείς εδώ ενώ το βίντεο της εκπομπής είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του CNN (χωρίς ελληνικούς υπότιτλους).

Τα κύρια σημεία της συνέντευξης και μια σύντομη κριτική των σημείων αυτών δίνονται παρακάτω:

• Είμαστε έτοιμοι να πάρουμε τα απαραίτητα μέτρα – Σε αυτό το σημείο φαίνεται να έχουμε έρθει απέναντι στις ευθύνες μας, όχι επειδή εμείς ως λαός επιλέξαμε να δούμε τι πάει στραβά σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, αλλά επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση παίζει ένα γονεϊκό ρόλο που μας ωθεί να αντιμετωπίσουμε τις ευθύνες των πράξεών μας. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί το σύνθημα «Δεν κάναμε εμείς την κρίση. Να πληρώσουν αυτοί που φταίνε». Ουσιαστικά σε αυτό το σημείο αντίστασης υπάρχουν δύο σημεία που αξίζουν προσοχή – το ένα είναι η χωριστικότητα με την οποία ξεκινάει το σύνθημα – αυτό της δημιουργίας δύο στρατοπέδων. Το πρόβλημα είναι βαθιά κοινωνικό και μας αφορά όλους από όλα τα κόμματα και τις αντιλήψεις. Επίσης, το δεύτερο σημείο είναι ότι «αυτοί που φταίνε» δεν έχουν τιμωρηθεί μέχρι τώρα για τις συνέπειες των πράξεών τους αλλά και όλοι μας ως λαός φημιζόμαστε για την ατιμωρησία μας – γιατί να τιμωρηθεί ο πολιτικός που κλέβει όταν σε όλα τα στρώματα παρατηρείται η ίδια ατιμωρησία; Ο οδηγός που θα αφήσει το αμάξι του όπου θέλει, που θα κάνει αναστροφή όπου θέλει, που θα πατήσει γκάζι στη θέα του πεζού. Ο πεζός που δε θα περάσει από τις διαβάσεις. Ο έμπορος που θα κάνει καρτέλ με τον ανταγωνιστή. Η αντανάκλαση του κοινωνικού συνόλου φαίνεται και στο άτομο. Όταν υπάρχει ατιμωρησία στο μικρό, θα υπάρχει και στο μεγάλο – δεν μπορεί να είναι αλλιώς τα πράγματα. Και δεν μπορούμε να φωνάζουμε για το ένα και όχι για το άλλο (να φωνάζουμε δηλαδή μόνο για εκείνα στα οποία δεν πλήττεται άμεσα η δική μας εγωκεντρική έννοια του κέρδους). Και ένα ενδιαφέρον άρθρο στο θέμα. 

• Πελατειακές Σχέσεις με τα πολιτικά κόμματα - Ουσιαστικά, οι πελατειακές σχέσεις με τα κόμματα δεν κατακρίνονται αλλά αντίθετα ενισχύονται αφού αποτελούν έναν καθόλα νόμιμο τρόπο εύρεσης εργασίας ή αποφυγής μεταθέσεων και κανονικής στράτευσης. Τα πράγματα είναι “δύσκολα” και έτσι πρέπει να γραφτεί κανείς σε ένα κόμμα για να εξασφαλίσεις το μέλλον σου. Και άπαξ και μπει στο δημόσιο είναι «εξασφαλισμένος». Αυτή την συλλογιστική δεν αναπαράγουμε ως λαός; Αυτό δεν είναι το «ελληνικό όνειρο»;

• Η κρίση ως πρόκληση – Είναι γεγονός ότι κάθε κρίση αποτελεί μια πρόκληση για αλλαγή.
  Ο κος. Παπανδρέου φαίνεται να υπόσχεται ότι θα αλλάξει η κυβέρνηση του τις άσχημες πρακτικές του παρελθόντος. Φαίνεται να επικροτεί η Αμανπουρ την αισιοδοξία, η οποία είναι όντως προϊόν είτε υπερβολικής αυτοπεποίθησης και αναλυτικής σκέψης, είτε προϊόν εφησυχασμού και παραίτησης.

• Περικοπές προϋπολογισμού – αναπροσαρμογή φόρων, συντάξεων και μισθών των δημοσίων υπαλλήλων. Αυτά τα μέτρα όπως μπορεί να καταλάβει κανείς εύκολα είναι ημίμετρα. Και είναι ημίμετρα γιατί δε διορθώνουν τη δομική αλλαγή από την οποία πάσχει το σύστημα αλλά κοιτάνε εύκαιρα να προσφέρουν μείωση των εξόδων της κυβέρνησης. Όσο οι τρύπες του συστήματος παραμένουν, τα χρήματα θα εξαφανίζονται στο ενδιάμεσο. Και αυτό επιπλέον αφήνει τα ίδια δεδομένα ώστε ο επόμενος να μπορεί να συνεχίσει τις πελατειακές πρακτικές. Δε δυναμώνει το σύστημα με το να το κάνει πιο «υγιές» αλλά αντίθετα προσπαθεί με γρήγορα μπαλώματα να βγει από την κατάσταση κρίσης.

• Δημιουργική λογιστική – Δημιουργία καινούριου ανεξάρτητου στατιστικού οργανισμού. Πόσο ανεξάρτητος μπορεί να είναι ένας τέτοιος οργανισμός; Μπορεί να θεμελιωθεί η ουσιαστική ανεξαρτησία των οργανισμών αυτών; Ή θα είναι άλλη μια προέκταση του πελατειακού συστήματος;
  

Γενικά το σημείο στο οποίο φαίνεται να πάσχουμε ως λαός και ως σύστημα είναι η ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας και τους άλλους. Από τη μία, έχουμε ευθύνη ο καθένας απέναντι στον εαυτό του να μην ξεπουλάει τη δύναμη του (είτε αυτή λέγεται ψήφος, αξιοπρέπεια, εργασία) προκειμένου να έχει μια ήρεμη, βολική και ήσυχη ζωή και από την άλλη υπάρχει ευθύνη απέντι στο κοινωνικό σύνολο να κάνουμε ότι καλύτερο μπορούμε για να προσφέρουμε και στους άλλους μέσα από την εργασία μας. Η εργασία δεν είναι μια αυτιστική πράξη που γίνεται για να βγάλει κανείς χρήματα αλλά πρέπει να ξανασυνδεθεί με μια ουσιαστική έννοια προσφοράς και δημιουργίας.

Υπενθυμίζω ότι όλες οι ιδέες που παρουσιάζονται εδώ είναι προσωπικές και φέρω αποκλειστικά την ευθύνη για αυτές. Επίσης, δεν εκπροσωπώ κανένα κόμμα και καμιά κομματική θέση και άποψη. Αν κάποιος διαβάζει κάτι διαφορετικό του προτείνω να αναλογιστεί το πώς «ακούει»…

Ένα mind-map με τις ιδέες που παρουσιάστηκαν στην συνέντευξη από τον κο. Παπανδρέου και συνδεδεμένο υλικό μπορεί να δει κανείς παρακάτω (εργαλείο Debategraph):