"Αυτό που είναι, είναι" ή Αντιμετωπίζοντας τους Φανταστικούς Κινδύνους

Διαβάζοντας ένα βιβλίο το οποίο συνιστώ - δυστυχώς δεν έχει μεταφράστει - λέγεται "Getting Real" και είναι της Susan Campbell, με τράβηξε ένα απόσπασμα το οποίο έχει τίτλο "Φανταστικός Κίνδυνος". Σε ένα κομμάτι είναι κάτι που με απασχολούσε πρόσφατα αλλά και ένα θέμα που λίγο πολύ αντιμετωπίζουμε όλοι μας. Έτσι μπήκα στη διαδικασία να μεταφέρω κάποια πράγματα από εκεί με το δικό μου στυλ γραφής.

... Ο Fritz Perls συνήθιζε να λέει "Αυτό που είναι, είναι." Ακούγεται αρκετά απλό, σωστά; Ωστόσο είναι αρκετά δύσκολο για τους περισσότερους ανθρώπους να το κατανοήσουν πλήρως. Έχουμε να κάνουμε με τα εγωικά μυαλά μας τα οποία διαμορφώνονται από την παιδική μας ηλικία να προσέχουν για τον κίνδυνο. Μερικές φορές το να παρατηρείς αν υπάρχει κίνδυνος στο περιβάλλον είναι πολύ χρήσιμο και απαραίτητο - όπως όταν διασχίζουμε το δρόμο ή όταν μαγειρεύουμε και έχουμε το φαγητό "στη φωτιά". Τις περισσότερες φορές όμως, το μυαλό μας φαντάζεται κίνδυνο εκεί που δεν υπάρχει. Ας δούμε το παράδειγμα που δίνει η Susan Campbell...

Είναι η Φερν και ο Λανς, ο σύντροφος της, σε ένα πάρτυ, όταν ξαφνικά ο Λανς απομακρύνεται από το πλάι της. Όταν η Φερν βλέπει τον Λανς να απομακρύνεται μπορεί να φανταστεί ότι δεν εγκρίνει κάτι το οποίο έκανε. Το ότι απομακρύνεται μπορεί να μην έχει να κάνει σε τίποτα με τα σενάρια που κάνει στο μυαλό της, ωστόσο αυτά είναι που τη βοηθούν να έχει τον έλεγχο. Υποστηρίζουν την ψευδαίσθηση ότι ξέρει τι πραγματικά συμβαίνει. Ότι μπορούν να τη βοηθήσουν να περιμένει την επόμενη κίνηση και να της επιτρέψουν να αποφύγει περαιτέρω ζημιά του εγώ της. Στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να οπλιστεί με δικαιολογίες και κατηγόριες έτσι ώστε όταν αυτή και ο Λανς βρεθούν στο σπίτι θα είναι σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό της για όλα εκείνα τα οποία (φαντάζεται ότι) την κατηγορεί ο Λανς. Αυτός ο τρόπος νοητικής στρατηγικής την εμποδίζει να δει και να βιώσει "αυτό που είναι".

Τόσο απλό και όμως το έχουμε κάνει τόσο πολύπλοκο, δε συμφωνείτε; Βλέπουμε κατ' ουσίαν αυτό που έχουμε γαλουχηθεί και εκπαιδευτεί να βλέπουμε και σε πολύ μικρότερο βαθμό (και αν μπορούμε έστω σε μικρό βαθμό) βλέπουμε αυτό που είναι και αυτό που συμβαίνει στο εδώ και τώρα. Τα εγωικά μυαλά μας είναι γεμάτα με τις ιδέες για το πως είναι ο άνθρωπος ("τι σου είναι ο άνθρωπος..."), πως "γίνονται" τα πράγματα, και πως "συνομωτεί" το σύμπαν. Σα να πήρε πολύ περισσότερο χώρο το μυαλό για λειτουργίες στις οποίες δε θα έπρεπε να έχει τον πρώτο λόγο. Πόσοι από εμάς έχουμε ένα μυαλό το οποίο δε μας αφήνει να ξεκουραστούμε καθώς μας λέει με τον εσωτερικό του διάλογο, τι θα πρέπει να προσέχουμε, τι σκέφτονται οι άλλοι για εμάς, τι θα πρέπει να περιμένουμε και να προσδοκούμε σε κάθε περίπτωση κ.ο.κ. Πολύς διανοητικός θόρυβος που στην πραγματικότητα θολώνει αυτό που πραγματικά είναι!

Το Δώρο του Χρόνου - Ομάδα Προσωπικής Ανάπτυξης και Δραματοθεραπείας

«Δε θα ήθελα να έχει συμβεί στην εποχή μου» είπε ο Φρόντο. «Ούτε κι εγώ» είπε ο Γκάνταλφ, «και όπως και κανένας άλλος που ζει για να δει τέτοιες εποχές. Αλλά αυτό δεν είναι κάτι που το αποφασίζει κανείς. Το μόνο που έχουμε να αποφασίσουμε σχετικά με το χρόνο που μας δίνεται είναι τι θα κάνουμε με αυτόν...» Άρχοντας των Δαχτυλιδιών - Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού, J.R.R. Tolkien

• Κατά πόσον αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο που περνάει;
• Πόσο τον βλέπουμε ως δώρο και κατά πόσον τον θεωρούμε δεδομένο;
• Πόσο συχνά απογοητευόμαστε από τις δυσκολίες της χρονικής περιόδου που ζούμε και αναπολούμε εποχές λιγότερο απαιτητικές;
• Πόσο παρόντες είμαστε στη διαδικασία της ζωής μας;
• Πόσο προσκολλημένοι είμαστε στη φαντασία του παρελθόντος ή του μέλλοντος;
• Είναι δυνατόν οι εμπειρίες του παρελθόντος να μας στερούν από δημιουργικές και ζωογόνες πηγές;

Αυτά είναι ορισμένα από τα θέματα τα οποία θα επεξεργαστούμε στο εργαστήρι Δραματοθεραπείας και Προσωπικής Ανάπτυξης που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2014 με διάρκεια 4 ώρες (ώρες: 11.00 – 15.00) και κόστος 30 ευρώ. Μέσα από βιωματικές μεθόδους θα στοχεύσουμε στην αυτογνωσία και στην προσωπική ανάπτυξη αντλώντας εργαλεία από τη Δραματοθεραπεία, την πρακτική Gestalt, τις τέχνες (χορό, ζωγραφική, θέατρο, φωτογραφία).

Ενισχύοντας την αναστοχαστική διαδικασία για κάθε έναν από τους συμμετέχοντες, θα φέρουμε πιο κοντά στην επιφάνεια ζητήματα τα οποία μας καλούν να τα κοιτάξουμε κατά πρόσωπο και να απευθυνθούμε σε αυτά με ειλικρίνεια. Το σεμινάριο απευθύνεται σε ενήλικες χωρίς απαραίτητη προηγούμενη εμπειρία σε ομάδες/σεμινάρια. Παρακαλούμε να έρθετε με άνετα ρούχα καθώς θα δουλέψουμε και με σωματική κίνηση.

Λόγω περιορισμένων θέσεων θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να απευθυνθείτε στους συντονιστές της ομάδας:

Αφροδίτη Φουτρή Δραματοθεραπεύτρια, Κοινωνιολόγος τηλ. 697 38 26 821 e-mail: afroditifoutri@dramatherapist.gr

Ναούμ Λιώτας Οργανωσιακός Σύμβουλος, Coach, ΜΒΑ τηλ. 697 30 29 935 e-mail: info@arts-in-hrm.gr

Χώρος Πραγματοποίησης: Arts in HRM (Λιώτας Ναούμ) Αναξιμένους 47 6ος Όροφος Κάτω Τούμπα Θεσσαλονίκη

Ημερομηνία και Ώρα: Κυριακή 02 Φεβρουαρίου 2014 11.00—15.00

H Θεωρία U του Otto Scharmer και οι 4 διασπαστικοί παράγοντες

Ο Otto Scharmer είναι καθηγητής στο MIT (Massachussets Institute of Technology) και ιδρυτής του Presencing Institute. Η θεωρία U την οποία έχει αναπτύξει, έχει ως απώτερο στόχο το «presencing» το οποίο είναι μια μίξη των αγγλικών λέξεων presence («παρουσία») και sensing («αίσθηση»). Η θεωρία αυτή, εμφανώς επηρεασμένη από τη θεωρία της Gestalt και την εστίαση στο «εδώ και τώρα», προσπαθεί να δώσει ένα εργαλείο στον κόσμο του επιχειρείν προκειμένου να μπορέσει να φτάσει την εμπνευσμένη ηγεσία. Μια ηγεσία που ουσιαστικά έχει να κάνει πρώτα με την ηγεσία του εαυτού.

Στο πρώτο κεφάλαιο του πολύ σημαντικού του βιβλίου – Theory U, o Otto Scharmer αναφέρει το εξής:

This book is written for leaders, the individuals or groups who initiate innovation or change—The “artists.” All leaders and innovators, whether in business, communities, government, or nonprofit organizations, do what artists do: they create something new and bring it into the world.

Αυτό το βιβλίο έχει γραφτεί για τους ηγέτες, τα άτομα ή τις ομάδες εκείνες που ξεκινούν την καινοτομία ή την αλλαγή – τους «καλλιτέχνες». Όλοι οι ηγέτες και οι πρωτοπόροι, είτε στις επιχειρήσεις, στις κοινωνίες, στις κυβερνήσεις ή στους μη κυβερνητικούς οργανισμούς κάνουν αυτό ακριβώς που κάνουν οι καλλιτέχνες: δημιουργούν κάτι νέο και το φέρνουν στον κόσμο.

Μία περιγραφή του εργαλείου στα αγγλικά μπορείτε να βρείτε στην διεύθυνση: http://www.presencing.com/tools/index.shtml

Τρεις συνδέσεις που φαίνονται στην αρχική εικόνα είναι οι ακόλουθες (μπορείτε να δείτε και το σχετικό βίντεο):

• Η οριζόντια γραμμή είναι η σύνδεση με ότι υπάρχει έξω από εμένα και αφορά όλες τις σχέσεις, τους ανθρώπους, τους τόπους, τα συστήματα, τις  οπτικές και τους ενδιαφερόμενους που με πλαισιώνουν.
• Η κάθετη γραμμή οδηγεί στον Εαυτό με κεφαλαίο Ε (στο κάτω μέρος του σχήματος) και θεωρείται από τη συγκεκριμένη θεωρία ότι είναι όλο το μέλλον και οι δυνατότητες που επεκτείνονται στο επέκεινα.
• Η τρίτη σύνδεση είναι το Εδώ και Τώρα (ή αλλιώς το Εγώ-Στο-Τώρα) το οποίο είναι η υπέρτατη πρόκληση για εμάς και τη ζωή μας. Και είναι πρόκληση διότι το τώρα είναι η μόνη στιγμή η οποία υπάρχει (το παρελθόν έχει συμβεί και έχει τελειώσει ενώ το μέλλον δεν έχει ακόμη συμβεί και δεν μπορεί να ελεγχθεί απόλυτα). Έτσι μας αφορά το κέντρο του σχήματος (το εγώ-στο-τώρα). Ωστόσο υπάρχουν 4 διασπαστικοί παράγοντες που αντλούν ενέργεια από το κέντρο του σχήματος που μπορεί πραγματικά να δώσει στα άτομα τη δυνατότητα μιας εμπνευσμένης ηγεσίας. Οι 4 διασπαστικοί παράγοντες είναι:

1. Παρελθόν – Το μυαλό απασχολείται με το τι έγινε χθες (τι έπρεπε να κάνω, τι έκαναν οι άλλοι, τι είπα κλπ.)
2. Μέλλον – Το μυαλό φεύγει πάλι από το τώρα και απασχολείται με το τι θα γίνει αύριο (τι θα πρέπει να κάνω αύριο, ποιο είναι το επόμενο πράγμα το οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε, τις πιθανότητες, τους φόβους και τις προσδοκίες μας για το μέλλον)
3. Αυτοί – Απασχολούμαστε με το τι έκαναν αυτοί χθες, τι θα κάνουν αύριο. Ωστόσο, αυτό που πραγματικά μπορούμε να ελέγξουμε είναι ο εαυτός μας.
4. Εγώ – Κι εδώ όμως, όταν μας απορροφά ο εαυτός μας και οι φόβοι ή οι προσδοκίες για το παρελθόν και το μέλλον, ξοδεύουμε την ενέργεια που υπάρχει για να φέρει στην επιφάνεια αυτό που την τωρινή στιγμή επιθυμεί να αναδυθεί.

Οι τέχνες στην καλλιέργεια της δημιουργικότητας

Το εκπαιδευτικό σύστημα με τη σημερινή του μορφή καθιερώθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Σύμφωνα με τον Sir Ken Robinson και το βίντεο που είναι διαθέσιμο στην παρούσα ανάρτηση, το εκπαιδευτικό σύστημα κλήθηκε να εξυπηρετήσει ένα βιομηχανικό περιβάλλον όπου όσοι είχαν ένα πτυχίο έβρισκαν αυτομάτως δουλειά. Αυτό σταμάτησε να υφίσταται πια μέσα σε ένα περιβάλλον ακαδημαϊκού πληθωρισμού όπου για να βρεις μια δουλειά που παλιά χρειαζόταν πτυχίο, τώρα απαιτείται μεταπτυχιακό, για μια δουλειά που παλιά απαιτούνταν μεταπτυχιακό τώρα απαιτείται διδακτορικό κ.ο.κ.
Ουσιαστικά, το σύστημα έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκόπτει την επαφή με το σώμα και να καλλιεργεί ένα άτομο μονομερώς. Στα πρώτα χρόνια της εκπαίδευσης δίνεται αρχικά έμφαση στο κομμάτι του σώματος από τη μέση και πάνω, και συνέχεια στο κεφάλι και συγεκριμένα μόνο σε ένα από τα δύο ημισφαίρια. Το ημισφαίριο που σχετίζεται π.χ. με την καλλιτεχνική δημιουργία, τη δημιουργικότητα και την καινοτομία δυστυχώς μένει ανεκμετάλλευτο. Εύκολα καταλαβαίνουμε πόσο πολύτιμες είναι αυτές οι δεξιότητες πια στους οργανισμούς.
Αυτό το κενό έρχεται να ικανοποιήσουν οι τέχνες οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να φέρουν το άτομο σε επαφή με ανεκμετάλλευτες ιδιότητες του. Π.χ. η κιναισθητική αντίληψη, επιδρά με τέτοιον τρόπο που κάνει το άτομο πιο παρόν στην καθημερινή του εμπειρία. Η έννοια της «παρουσίας» πηγαίνει πέρα από το μυαλό το οποίο συνήθως είναι εστιασμένο στο πριν και το μετά αλλά δυστυχώς σπάνια στο «εδώ και το τώρα». Αντίθετα με την προηγούμενη θέση, το σώμα και το συναίσθημα είναι εξαιρετικά εργαλεία για να ερχόμαστε στο εδώ και το τώρα. Μόνο στο εδώ και το τώρα μπορούμε να είμαστε παρόντες και να ενισχύσουμε τη δύναμη της παρουσίας που μπορεί να επηρρεάσει και άλλους ανθρώπους με αδιόρατους τρόπους.


Δείτε το παρακάτω βίντεο για κάποιες πολύ σημαντικές ιδέες (που δίνονται με έναν διασκεδαστικό τρόπο από τον Sir Ken Robinson) που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα. Το βίντεο έχει ελληνικούς υπότιτλους.

Παρεμβάσεις στους Οργανισμούς / Ορθός λόγος (2/3)

Το πιάνω το θέμα από εκεί που το άφησα την προηγούμενη φορά και χαίρομαι που είμαι ξανά παρόν στη μπλογκόσφαιρα μετά την απουσία μιας εβδομάδας περίπου…!

Συνεχίζουμε λοιπόν με τις τεχνικές επίγνωσης που αναφέρονται κυρίως στη χρήση του ορθού λόγου. Όπως είχαμε πει ο λόγος είναι το σημαντικότερο εργαλείο επαφής στον εργασιακό χώρο και πολλές φορές αποτελεί την πηγή προβλημάτων όταν δεν το χρησιμοποιούμε σωστά.

Τεχνικές Επίγνωσης στη Λεκτική Επικοινωνία – Μέρος 2ο

6. Αλλαγή ρημάτων

Ορισμένα ρήματα μας κάνουν να πιστεύουμε ότι κάποιες πράξεις είναι έξω από τον έλεγχό μας. Με την παρέμβαση του οργανωσιακού συμβούλου για την αλλαγή των ρημάτων αυτών, γίνεται φάνερη η απροθυμία του μέλους μιας ομάδας και ενός οργανισμού να κάνουν κάποια πράγματα που θα είχαν ως αποτέλεσμα σε πρώτη φάση να τους «ξεβολέψουν» αλλά σε δεύτερη φάση να αλλάξουν και να αυτο-ενδυναμωθούν.

Οι συμμετέχοντες μπορεί να αντιληφθούν ότι έχουν περισσότερες επιλογές στη ζωή τους από όσες νομίζουν – καθώς βλέπετε έχουμε μάθει να λειτουργούμε με το νόμο της «ελάχιστης αντίστασης».

Παράδειγμα
Αλλαγή του "δεν μπορώ" σε "δεν θα"

Μέλος ομάδας: "Δεν μπορώ" να τον συναντήσω γι' αυτό που μου ‘κανε.
Συντονιστής: Προσπάθησε να πεις "δεν θα τον συναντήσω" ...
Μέλος ομάδας: Δεν θα τον συναντήσω για αυτό που μου έκανε. Αυτό είναι αλήθεια. Δεν θα τον συναντήσω ποτέ.

Η συγκεκριμένη πρακτική βοηθά το συμμετέχοντα να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τη δύναμη του, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις αποφάσεις του.

Επίσης, οι λέξεις "οφείλω", "πρέπει", "υποθέτω", πολλές φορές υποδεικνύουν ότι ο συμμετέχων έχει ενδοβάλει συμβουλές ή πρότυπα συμπεριφοράς από άλλους ανθρώπους. Αυτό με τη σειρά του δείχνει ότι δεν μπορεί να αποφασίσει τι θέλει για τον εαυτό του και είναι επιρρεπής στον έλεγχο. Ο οργανωσιακός σύμβουλος αυξάνει τη επίγνωση του πελάτη του ζητώντας του να αντικαταστήσει το "πρέπει" με το "διαλέγω/επιλέγω να".

Παράδειγμα
Πελάτης: Πρέπει να πάω στο Χριστουγεννιάτικο gala που διοργανώνει η εταιρία.
Συντονιστής: Μπορείς να πεις ‘Επιλέγω να πάω στο Χριστουγεννιάτικο gala που διοργανώνει η εταιρία';
Συμμετέχων: Ναι. Επιλέγω να πάω στο Χριστουγεννιάτικο gala που διοργανώνει η εταιρία.

Παρόμοιες αλλαγές μπορούν να γίνουν από τη χρήση της λέξης "χρειάζομαι" που εκφράζει έλλειψη δύναμης και αυτοπεποίθησης σε "θέλω" η οποία δείχνει ότι το άτομο έχει επίγνωση των επιθυμιών του. Επίσης, αλλαγή του "δεν μπορώ" σε "επιλέγω να μην".

7. Αλλαγή ερωτήσεων σε δηλώσεις
Θέτοντας μία ερώτηση ο πελάτης ή συμμετέχων σε μια ομαδική εργασία, στην ουσία ζητά από τον σύμβουλο να τον βγάλει από τη δύσκολη θέση (ή πολύ συχνά από το να εκδηλώσει τη θέση που ο ίδιος επιθυμεί να πάρει). Ο οργανωσιακός σύμβουλος μπορεί να επιλέξει, αντί να δώσει μια απάντηση ή μια ερμηνεία, να ζητήσει από τον πελάτη να εξερευνήσει ο ίδιος το εσωτερικό πλαίσιο αναφοράς του για να ανακαλύψει μόνος του αυτό που υπολανθάνει.

Παράδειγμα
Πελάτης: Γιατί νιώθω θυμό;
Συντονιστής: Εσύ γιατί νομίζεις;
Πελάτης: Νομίζω ότι νιώθω έτσι επειδή...

8. Αλλαγή της μορφής των ερωτήσεων
Ο οργανωσιακός σύμβουλος που δουλεύει σύμφωνα με την τεχνική της Gestalt, διαλέγει προσεκτικά τη μορφή των ερωτήσεων που απευθύνει στον πελάτη του. Αποφεύγει ερωτήσεις που ενθαρρύνουν εκλογικεύσεις και διανοητικοποιήσεις – κάτι στο οποίο ειδικά στον δυτικό κόσμο είμαστε ιδιαίτερα επιρρεπείς. Αποφεύγει το "γιατί" και το αντικαθιστά με το "πώς" και με το "τι", όπου αυξάνονται οι πιθανότητες να οδηγηθεί ο πελάτης στην επίγνωση των συναισθημάτων και των αισθήσεων που συνδέονται με κάποια εμπειρία, καθώς επίσης και στην αύξηση της επίγνωσης αυτών και της εκδηλούμενης συμπεριφοράς.

9. Επικέντρωση στο παρόν
Ο οργανωσιακός σύμβουλος ζητά από τον πελάτη του να παρακολουθεί αυτό που βιώνει τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή εστιάζοντας στο «εδώ και τώρα». Ο ρόλος του είναι να βοηθά στο τώρα και να αποτρέπει τον πελάτη από κάθε απόπειρα να ξεφύγει από αυτό που συμβαίνει, με το να συνδεθεί με το «εκεί και τότε». Πολύ συχνά, η εξιστόρηση γεγονότων για το «εκεί και το τότε» μας στερεί την δυνατότητα επαφής με τους άλλους στο παρόν, ενώ γλιστράμε τον φακό της παρατήρησης από το βίωμα στο διανοητικό προϊόν του παρελθόντος – στις πληροφορίες.
Πολύ συχνά, μπορεί να χρειαστεί να βιώσει ξανά τα συναισθήματα που συνδέονται με προηγούμενα γεγονότα αλλά όπως αυτά επηρρεάζουν το εδώ και τώρα. Ακόμη και οι περιγραφές περασμένων καταστάσεων μπορούν να επικεντρωθούν στο παρόν, αν ζητηθεί από το θεραπευόμενο, να πει την ιστορία του στον ενεστώτα. Οι μισοτελειωμένες υποθέσεις (το κύριο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει ένας οργανωσιακός σύμβουλος) πρέπει να τις κλείσει ο πελάτης στο παρόν. Αν αντιμετωπιστούν με τον κατάλληλο τρόπο, οι μισοτελειωμένες υποθέσεις δεν θα επιδράσουν ξανά ή θα επιδρούν πολύ λιγότερο στην καθημερινή ζωή του πελάτη. Επικέντρωση στο παρόν σημαίνει ότι αποκτώ επίγνωση των κινήσεων, της φωνής, της αναπνοής, των αισθήσεών, των συναισθημάτων και των σκέψεών μου.

Στην επόμενη ανάρτηση θα κλείσουμε τον κύκλο των τριών αναρτήσεων για τον ορθό λόγο! Μείνετε συντονισμένοι…

Αααα και καλά Χριστούγεννα σε όλους!