Ικανότητα Επικοινωνίας και Τεχνικές για Περισσότερη «Αλήθεια» στις Σχέσεις

Το παρακάτω άρθρο αποτελεί μια μετάφραση των οδηγιών που προτείνει η Dr. Susan Campbell (συγγραφέας δύο εξαιρετικών βιβλίων - του Getting Real και του Saying what's Real - 7 keys to Authentic Communication and Relationship Success) σχετικά με τις σχέσεις και την αποτελεσματική επικοινωνία σε αυτές. Πράγματι, αυτές αποτελούν πολύ καλές συμβουλές, για αυτό σας παραθέτω κάποιες από αυτές εδώ...

1. Βιώνοντας την πραγματικότητα όπως είναι αυτή τη στιγμή.

Αντιληφθείτε και διαχωρίστε αυτό που πράγματι βιώνετε (βλέπετε, ακούτε, νιώθετε, αισθάνεστε, προσέχετε, θυμάστε) σε αντίθεση με ότι φαντάζεστε (ερμηνεύετε, πιστεύετε, υποθέτετε) ότι είναι αληθινό. Το να πείτε μια φράση του τύπου «Βλέπω ότι κοιτάς το πάτωμα» είναι πράγματι μέρος της εμπειρίας σας. Το «βλέπω ότι αισθάνεσαι άβολα» είναι μια ερμηνεία. Αν πιαστείτε στην παγίδα του να πιστεύετε τις ερμηνείες σας για κάποιον άλλον, θα συμπεριφέρεστε σαν να είναι αληθινές οι ερμηνείες σας και η συμπεριφορά σας θα ανταποκρίνετε στις ερμηνείες σας και όχι στη συμπεριφορά του άλλου ατόμου.

2. Όντας διαφανής.

Το να είναι κανείς διαφανής, σημαίνει να έχει το θάρρος να δείξει το αληθινό του πρόσωπο με ότι αυτό συνεπάγεται. Αντίθετα με ότι πιστεύουν πολλοί άνθρωποι, οι περισσότεροι άνθρωποι γίνονται πιο ελκυστικοί όταν αποκαλύψουν τις ανάγκες και τις ανασφάλειές τους. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι απαραίτητο κανείς να παρουσιάσει την ιστορία των πληγών του και των ατυχιών του με όλες τις λεπτομέρειες. Έχει να κάνει περισσότερο με το να είναι κανείς ανοιχτός σε σχέση με τα συναισθήματά του, τις εντυπώσεις του, τις επιθυμίες του καθώς και το τι πραγματικά λέει από μέσα του την ώρα που βρίσκεται με κάποιον άλλο απέναντί του.

3. Προσέχοντας τα κίνητρα σας και την πρόθεσή σας. 

Επικοινωνείτε για να σχετιστείτε ή για να ελέγξετε; Όταν η πρόθεσή σας είναι να σχετιστείτε, τότε το πιθανότερο είναι ότι σας ενδιαφέρει να αποκαλύψετε τα αληθινά σας συναισθήματα και να συνδεθείτε σε επίπεδο «καρδιάς» με τον απέναντί σας. Όταν η πρόθεσή σας είναι να ελέγξετε τον άλλο, τότε ενδιαφέρεστε να πετύχετε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα – να αποφύγετε τη σύγκρουση, να σας αγαπήσουν, να σας δούνε ως φροντιστικό/-η, έξυπνη/-ο κλπ.

4. Δίνοντας και παίρνοντας ανατροφοδότηση.  

Το να δίνεις ανατροφοδότηση είναι η πράξη του να επιτρέπεις στο άλλο άτομο να ξέρει πως σε επηρρέασαν οι πράξεις του. Το να είσαι ανοιχτός να λαμβάνεις ανατροφοδότηση σημαίνει ότι είσαι περίεργος και θετικός στο να ακούσεις πως οι πράξεις σου επηρρέασαν τους άλλους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν παίρνουν αρκετή έγκυρη ανατροφοδότηση και η αλήθεια είναι ότι την χρειαζόμαστε γιατί μας «θρέφει».
 

5. Εκφράζοντας το τι θέλετε και το τι δε θέλετε. 

Πολλοί από εμάς φοβόμαστε να ζητήσουμε αυτό που χρειαζόμαστε μέσα σε μια σχέση επειδή είτε φοβόμαστε ότι δεν θα το πάρουμε, είτε ότι ο άλλος θα μας το δώσει από υποχρέωση. Το να ζητάτε αυτό που θέλετε ή χρειάζεστε αποτελεί μια πράξη εμπιστοσύνης. Κάνετε ένα βήμα στο άγνωστο – είναι πράγματι άγνωστο αφού δεν γνωρίζετε πως θα ανταποκριθεί το άλλο άτομο.

6. Παίρνοντας πίσω τις προβολές μου. 

Αν κάποια πλευρά της προσωπικότητάς μου είναι ασυνείδητη ή καταπιεσμένη, μπορεί να βλέπω ότι έχω ένα μοτίβο του να με τραβάνε άντρες ή γυναίκες που έχουν αυτή τη πλευρά και την ποιότητα σε υπερβολικό βαθμό. Σας έχει συμβεί να σας ελκύει ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό σε κάποιον για να ανακαλύψετε λίγους μήνες μετά ότι είναι το ίδιο ακριβώς χαρακτηριστικό που σας εκνευρίζει; Αυτή είναι μια ευκαιρία να πάρετε πίσω ή να ανακαλύψετε τα δικά σας κρυμμένα χαρακτηριστικά.
 

7. Αναθεωρώντας κάτι που είπα προηγουμένως. 

Αυτό σημαίνει να μπορείτε να δώσετε άδεια στον εαυτό σας για να επανέλθει σε μια συγκεκριμένη διαντίδραση ή χρονική στιγμή αν δείτε ότι τα συναισθήματά σας άλλαξαν ή πιστεύετε ότι έχετε κάποια βαθύτερα συναισθήματα και δεύτερες σκέψεις. Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να πείτε: «Αφού είπα το τάδε και το δείνα, ανακάλυψα αργότερα ότι υπήρχαν περισσότερα εκεί για εμένα. Αυτό που νιώθω τώρα είναι _________».
 

8. Μένοντας πιστοί στις διαφορές μας και αποδεχόμενοι τις πολλαπλές οπτικές.  

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται την εγγύτητα επειδή υπάρχει ο φόβος μήπως χάσουν τον εαυτό τους μέσα σε μια σχέση. Αν ξέρετε πως να κρατάτε τις διαφορές σας και τη διαφορετικότητά σας, δε χρειάζεται να φοβάστε μήπως χάσετε τον εαυτό σας. Αυτή η δεξιότητα έχει να κάνει με τη δυνατότητά σας να ακούτε, να κατανοείται και να συναισθάνεστε απόψεις που διαφέρουν από τις δικές σας χωρίς να χάνετε επαφή με τη δική σας οπτική.
 

9. Μοιραζόμενοι ανάμικτα συναισθήματα. 

Μερικές φορές θέλουμε να πούμε σε κάποιον την αλήθεια αλλά φοβόμαστε για τα συναισθήματα που θα προκαλέσουμε. Μια επιθυμία να ξεκαθαρίσουμε τη μεταξύ μας σχέση, μπορεί να συνοδεύεται από έναν φόβο μήπως παρεξηγηθούμε. Αν έχετε ανάμικτα συναισθήματα, το να μπορέσετε να εκφράσετε τα ανάμικτα αυτά συναισθήματα μπορεί να προσθέσει βάθος στην επικοινωνία σας.
 

10. Αποδεχόμενοι τη σιωπή. 

Η αυθεντική επικοινωνία εξαρτάται τόσο από τη σιωπή όσο και από τις λέξεις – οι σιωπές μεταξύ των λέξεων και η σιωπή αμέσως μετά την ομιλία σας καθώς περιμένετε την ανταπόκριση του άλλου. Το να αποδέχεστε τη σιωπή ενισχύει την κατανόηση ότι υπάρχουν πολλά πράγματα τα οποία δεν μπορούν να γίνουν γνωστά με μιάς ή ίσως να μη γίνουν ποτέ. Κάποια από αυτά θα αρχίσουν να αναδύονται ωστόσο, καθώς γνωρίζουμε περισσότερο το άλλο άτομο. 

Το άρθρο στα αγγλικά μπορείτε να το βρείτε στο site της Susan Campbell.

Living Leadership (Ζωντανή Ηγεσία)

Το post αυτό βασίζεται κατά ένα μεγάλο μέρος στην εισαγωγή του βιβλίου "Living Leadership - A Practical Guide for Ordinary Heroes" των George Binney, Gerhard Wilke και Colin Williams.

Με μια αναζήτηση στη βιβλιογραφία της επιστήμης της Διοίκησης, μπορεί κανείς να βρει πολλά άρθρα που περιγράφουν θεωρίες για την ηγεσία. Αυτό που λείπει ωστόσο είναι μια κατανόηση του πως εμείς "οι θνητοί" μπορούμε να ηγηθούμε σε πραγματικούς οργανισμούς και σε πραγματικές ομάδες ανθρώπων. Σύμφωνα με την έρευνα που περικλείεται στο βιβλίο "Living Leadership", όταν είναι κανείς με ανθρώπους μέσα σε οργανισμούς βιώνει τον ενθουσιασμό και το άγχος, την ανάταση και τον τρόμο, την αυτοπεποίθηση και την αυτο-αμφισβήτηση του να είναι κανείς "ηγέτης" και του να είναι κανείς "ακόλουθος".

Στην επικρατούσα αντίληψη, η ηγεσία είναι μια ικανότητα που κάποιος γεννιέται με αυτή. Οι ηγέτες είναι οι άνθρωποι εκείνοι που έχουν την ικανότητα να βλέπουν μπροστά, να είναι θαραλλέοι και να εμπνέουν τους άλλους. Είναι εκείνοι που έχουν το χάρισμα - μια σχεδόν μαγική ιδιότητα να πείθουν και να εμπνέουν. Είναι αυτό που έχουν κάποιοι από το νηπιαγωγείο σχεδόν. Σύμφωνα με την  αντίληψη αυτή, είναι μια ιδιότητα με την οποία γεννιέται κανείς και είτε την έχει είτε όχι. Δεν μπορεί να την αναπτύξει. Ωστόσο, διαφωνούμε κάθετα με την άποψη αυτή!

Η ηγεσία δεν είναι μια ιδιότητα που έχουν οι ηγέτες ή οι ακόλουθοι. Είναι αυτό που συμβαίνει μεταξύ των ανθρώπων σε μια συγκεκριμένη κατάσταση και χρονική στιγμή. Είναι μια κοινωνική διαδικασία που συμβαίνει μεταξύ ατόμων και ομάδων.

Οι ηγέτες γίνονται αυτοί που "κουβαλάνε" συγκεκριμένα χαρακτηριστικά για ένα μεγάλο πλήθος ατόμων - αυτό που ψυχολογικά χαρακτηρίζεται ως προβολή. Οι άνθρωποι "προβάλλουν" ένα μεγάλο μέρος από τις αρετές και τα ελαττώματά τους στους ηγέτες τους έτσι ώστε μερικές φορές μετατρέπουν τους ηγέτες τους σε ήρωες, ενώ άλλες φορές σε αποδιοπομπαίους τράγους. Οι ηγέτες δεν μπορούν να αποφύγουν τα δυναμικά αυτά αλλά μπορούν να τα εκμεταλλευτούν ώστε να υπηρετήσουν τον οργανισμό τους (που είναι και τελικά το ζητούμενο). Σε περίπτωση που το κίνητρο είναι το προσωπικό κέρδος, η ασυνειδησία των ηγετών, τους κάνει βορά των δυναμικών που εμφανίζονται μεταξύ των ανθρώπων.

Τα βιβλία της ηγεσίας λοιπόν έχουν εστιαστεί πάρα πολύ στο άτομο και όχι στην ομάδα - πως λειτουργεί η ηγεσία για τους υπόλοιπους. Οι ηγέτες είναι μέρος του οργανισμού. Βρίσκονται στη μέση, επηρεάζοντας αλλά και επηρεαζόμενοι από τον οργανισμό και το οργανωσιακό πλαίσιο.

Κατά αυτή την έννοια, προκειμένου να υπάρξει μια θεωρία της ηγεσίας, είναι πολύ σημαντικό το ευρύτερο πλαίσιο. Το άτομο και το στυλ ηγεσίας που εφαρμόζει είναι σημαντικό, ωστόσο είναι πιο σημαντικό το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο οργανισμός υφίσταται και λειτουργεί. Δυστυχώς η σκέψη των ανθρώπων έχει επηρεαστεί τόσο από το να πιστεύει ότι "τα άτομα μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο" (και μάλιστα οι ηγέτες θα το κάνουν αυτό μαγικά με κάποιον τρόπο) που συχνά σοκάρονται να ανακαλύπτουν τα όρια μέσα στα οποία λειτουργούν οι ηγέτες.

Η επιτυχημένη ηγεσία δεν είναι κάτι που μπορεί να εμφιαλωθεί και να αναχθεί σε μια απλή φόρμουλα (τα 7 βήματα κ.ο.κ.), ακριβώς επειδή είναι ζωντανή. Συμβαίνει μεταξύ πραγματικών ανθρώπων και πολύ συχνά υπονοείται και αποτελεί μέρος της κατάστασης.

Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη έρευνα, τρία είναι τα αποτελεσματικότερα χαρακτηριστικά για τους ανθρώπους που ηγούνται:

1. Περνάνε στους άλλους το ότι είναι πραγματικοί άνθρωποι, με σάρκα και αίμα χωρίς να φοράνε κάποιου είδους μάσκα ή να παίζουν κάποιο περίεργο διεστραμμένο παιχνίδι.

2. Αντλούνε δύναμη από τη θνητότητα, την ανθρωπιά, την ευφυΐα, τα συναισθήματα και τη διαίσθησή τους.  Δεν μένουνε απλώς στο κεφάλι τους αντλώντας δύναμη μόνο από το λογικό τους κομμάτι. Κάνουν χρήση όλων των αισθήσεών τους και της ευφυΐας τους.

3. Θυμούνται τι έχουν μάθει από όλες τις εμπειρίες της ζωής τους και εκμεταλλεύονται τις εμπειρίες και γνώσεις αυτές στον εργασιακό τους κόσμο.

Γεφυρώνοντας τις στρατηγικές αλληλεπιδράσεις (strategic interactions) και τις αλληλεπιδράσεις εγγύτητας (intimate interactions)

Στο σημερινό άρθρο θα δούμε ένα μοντέλο για τους τρόπους με τους οποίους σχετιζόμαστε με τους άλλους.

Το μοντέλο περιλαμβάνει δύο τρόπους που οι άνθρωποι σχετίζονται ο ένας με τον άλλο – τις αλληλεπιδράσεις εγγύτητας και τις στρατηγικές αλληλεπιδράσεις. Οι αλληλεπιδράσεις εγγύτητας είναι αυτές που μας φέρνουν κοντύτερα μέσω του ενδιαφέροντος για το τι νιώθει και τι σκέφτεται το άλλο άτομο. Η πρόθεση και ο στόχος είναι να επιτύχουμε τη σύνδεση με τους άλλους. Η συμπεριφορά αυτή είναι ένας τρόπος να είμαστε μαζί με έναν τρόπο που ισχυροποιούνται όλα τα μέλη της σχέσης – είτε σε ένα πλαίσιο ζευγαριού, ένα πλαίσιο οικογένειας ή ακόμη μια οργανωσιακή σχέση.

Οι στρατηγικές αλληλεπιδράσεις είναι οι τρόποι με τους οποίους τα άτομα ανταλλάσσουν επιρροή όταν ο στόχος είναι να επιτευχθεί ένα έργο. Εδώ, η πρόθεση είναι να χρησιμοποιηθεί η δύναμη που προκύπτει από την ιεραρχία ενώ ενδιαφέρει αρκετά λιγότερο η «ισότητα». Η επίτευξη αυτού του στόχου είναι πρωτίστης σημασίας και, αν και το να συνδεόμαστε είναι επιθυμητό και σε αυτή την περίπτωση, η αμοιβαιότητα δίνει τη θέση της στην επίτευξη του κοινού στόχου. Η ιεραρχία διατηρείται με την προθυμία κάποιου να ηγηθεί και την προθυμία κάποιου να ακολουθήσει.

Για να καταλάβουμε τους διαφορετικούς τρόπους που σχετιζόμαστε είναι σημαντικό να εστιάσουμε σε δύο σημαντικές ιδέες:

• Οι στρατηγικές αλληλεπιδράσεις και οι αλληλεπιδράσεις εγγύτητας αναζητούν τη διατήρηση της σύνδεσης μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών. Είναι και οι δύο τρόποι για τη στήριξη μιας σχέσης που υπάρχει και εξελίσσεται. Οι σχέσεις εγγύτητας ενισχύονται από τα συναισθήματα της αμοιβαίας αναγνώρισης και της ενσυναίσθησης σε σχέση με τις ανάγκες των εμπλεκόμενων μερών. Οι στρατηγικές αλληλεπιδράσεις ενισχύονται από την αποδοχή της διαφορετικότητας στο βαθμό ευθύνης και εξουσίας σε σχέση με την επίτευξη των επιθυμητών στόχων.
• Κανείς μπορεί να μελετήσει μια αλληλεπίδραση σε σχέση με αυτόν/αυτήν που την εισάγει και αυτόν/αυτήν που ανταποκρίνεται. Ωστόσο, μια περισσότερο εποικοδομητική οπτική είναι να δει κανείς την αλληλεπίδραση από την οπτική των άρρητων υποθέσεων και συμφωνιών που έχουμε κάνει για το πώς είναι «σωστό» να αλληλεπιδρούμε μεταξύ μας.
  Όταν π.χ. ένα ηγετικό πρόσωπο αρνείται να απαντήσει τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, η θέση και η διαφορετικότητα της ισχύος που υπάρχει εκ θέσεως ορίζουν ότι οι δημοσιογράφοι συνήθως δέχονται αυτή τη δήλωση και σταματούν την αντιπαράθεση με ερωτήσεις. Από την άλλη, υπάρχουν στιγμές όπου τα πρόσωπα εξουσίας, π.χ. ο διευθυντής μιας εταιρίας αστειεύεται με τους υπαλλήλους, οπότε σε όλους δημιουργείται η αίσθηση ότι είναι «σύντροφοι» οι οποίοι προσπαθούν από κοινού να επιτύχουν ένα στόχο. Χωρίς τις σχέσεις εγγύτητας, θα υπάρχει πολύ επιφύλαξη στο να μπουν σε μια πιο προσωπική και «άκακη» συζήτηση.

Τα συστήματα τα οποία είναι σχεδιασμένα για να φέρνουν τους ανθρώπους πιο κοντά όπως είναι τα ζευγάρια και οι οικογένειες, χρειάζονται την υποστήριξη των συμπεριφορών στρατηγικής αν πρόκειται να είναι αποδοτικά και τελικά φροντιστικά για τα μέλη τους. Μια πολύ δεμένη οικογένεια η οποία δε μπορεί να διαχειριστεί τις ιεραρχικές διαφορές των μελών της είναι πολύ συχνά δυσλειτουργική, μη μπορώντας να διαχειριστεί θέματα όπως το μεγάλωμα των παιδιών, τα οικονομικά κτλ. Κατά ανάλογο τρόπο, σχέσεις που έχουν ως στόχο την από κοινού πραγματοποίηση ενός έργου που εστιάζονται πάρα πολύ στο να επιτύχουν διαπροσωπική εγγύτητα και ισχυρές συμμαχίες εγγύτητας θα αντιμετωπίσουν μεγάλες δυσκολίες στο να πραγματοποιήσουν αποδοτικά το έργο τους, ειδικά όταν θα πρέπει να παρθούν δύσκολες αποφάσεις.

Τα συστήματα που είναι σχεδιασμένα για την πραγματοποίηση ενός από κοινού έργου, όπως παραδείγματος χάρη οι επαγγελματικοί οργανισμοί και τα σχολεία, δε μπορεί να είναι αποδοτικοί αν δεν είναι παρούσες οι αλληλεπιδράσεις εγγύτητας. Τα αποδοτικά στρατηγικά συστήματα επαφίενται σε ανταλλαγές σκέψεων, ιδεών, πληροφοριών και συναισθημάτων. Από την άλλη πλευρά, μια οικογένεια που είναι εξαιρετικά αποδοτική στο να εκτελέσει τις δουλειές που πρέπει να γίνουν αλλά της λείπει η συναισθηματική εγγύτητα – που λειτουργεί περισσότερο ως εργασιακό σύστημα – είναι πολύ πιθανό ότι θα αποτύχει στο να πραγματώσει το σκοπό του να παρέχει συναισθηματική φροντίδα και ισχυρή σύνδεση και στήριξη των μελών της.

Μια σύντομη περίληψη των σημαντικότερων σημείων του άρθρου: Nevis, S. M., Beckman, S. and Nevis, E. (2003). Connecting Strategic and Intimate Interactions: The Need for Balance, Gestalt Review, Volume 7, No. 2.